Züleyxa İbad Berlində üç rəssamı bir araya gətirən "Tanış yadlar" sərgisini təqdim edib - (Foto)

"Tanış yadlar. Gündəlik həyatın transformasiyaları haqqında" sərgisi HOLOBIONT 2026 layihəsi və 15-ci Berlin İncəsənət Həftəsi çərçivəsində Berlində keçirilib. Azərbaycanlı kurator Züleyxa İbadın kuratorluğu ilə təşkil olunan sərgidə rəssamlar Ewelina Węgiel, Anna Raczyńska və Viktor Petrovun əsərləri təqdim olunub.

Sərgi Berlinin Çelendorf rayonunda yerləşən, təxminən 16 min kvadratmetr ərazini əhatə edən RWK Studios by 3CA incəsənət və istehsal kompleksində baş tutub. Layihənin mərkəzində gündəlik həyatda artıq fərqinə varmadığımız adi əşyalar dayanır: mebel, pərdələr, mətbəx əşyaları, avtomobil şüşəsi və hətta kömür şaxtası. Rəssamlar tamaşaçıya bu obyektlərə yenidən baxmağı və onları şəxsi yaddaşın, sosial münasibətlərin və tarixi dəyişikliklərin daşıyıcıları kimi düşünməyi təklif edirlər.

Sərginin adı amerikalı sosial psixoloq Stenli Milqrem tərəfindən irəli sürülmüş "tanış yad" anlayışına istinad edir. Bu anlayış mütəmadi olaraq gördüyümüz, lakin heç vaxt ünsiyyət qurmadığımız insanları ifadə edir. Kurator bu yanaşmanı gündəlik əşyalara da tətbiq edir. Ətrafımızdakı bir çox əşya daim yanımızda olsa da, zaman keçdikcə demək olar ki, görünməz hala gəlir.

Ekspozisiyada bolqarıstanlı rəssam Viktor Petrovun "Some Missing Parts" (2026) əsəri xüsusi yer tutub. Əsər Märklin metal konstruktorundan 1:7 miqyasında hazırlanmış postsosialist yaşayış binasının maketidir. Maketdə həyət, qaraj və uşaq meydançası da canlandırılıb. Metal elementlərdəki perforasiya divarları şəffaflaşdırır və şəxsi həyatla memarlıq yaddaşı arasındakı əlaqəni araşdırmağa imkan verir.

Ewelina Węgiel qeyri-formal bilik formalarına, xalq hekayələrinə, şayiələrə və rəsmi tarixdən kənarda ötürülən narrativlərə müraciət edir. Onun "Coal" (2024) videoinstalyasiyasında Polşanın Belxatov şəhərindəki kömür şaxtası öz səsini əldə edir və özü haqqında birinci şəxsin dilindən danışır. "Fireplace" (2025) tekstil əsəri isə fəaliyyətini dayandırmış tikiş emalatxanasının saplarından, köhnə pərdə fraqmentlərindən və drenaj xəndəyindən götürülmüş torpaqdan hazırlanıb.

Anna Raczyńska gündəlik həyatda istifadə olunan əşyaların formasını, materialını və miqyasını dəyişdirərək onların vizual dilini abstrakt və narahatedici hala gətirir. "leave everything behind" (2019) əsərində avtomobilin ön şüşəsi iki sosial-iqtisadi məkan arasında sərhədə çevrilir. "Elsewhere" (2020) qısametrajlı 3D animasiyasında isə 2004-cü ildən sonra Polşa diasporunun təcrübəsinə müraciət edilir. Əsər mühacirət, əmək, pul və mənsubiyyət hissi ilə bağlı suallar doğurur.

Kurator Züleyxa İbad sərginin yaxınlıq mövzusuna diqqət yetirdiyini bildirib. Söhbət heç vaxt danışmadığımız insanlarla yan-yana yaşamaqdan və demək olar ki, heç vaxt diqqətlə nəzərdən keçirmədiyimiz əşyalardan istifadə etməkdən gedir.

"Polşa və Bolqarıstandan üç rəssam, azərbaycanlı kurator. Dördümüzü bir araya gətirən isə müxtəlif yerlər və mədəni kontekstlər arasında olma vəziyyətidir. Sərgi miqrasiyanı izah etmir. O, miqrasiya nəticəsində yaranan qavrayış vəziyyətindən istifadə edir: hər şey demək olar ki, əvvəlki kimidir, lakin heç nə tam olaraq əvvəlki ilə üst-üstə düşmür", deyə İbad qeyd edib.

1998-ci ildə Bakıda anadan olan Züleyxa İbad Berlin, Bakı və Budapeşt arasında fəaliyyət göstərən kuratordur. O, Şərqi Avropa, Qafqaz və Mərkəzi Asiyanın müasir incəsənəti üzrə ixtisaslaşıb. İbad səhnəqrafiya üzrə bakalavr və kuratorluq araşdırmaları üzrə magistr dərəcəsinə malikdir. O, Berlində fəaliyyət göstərən Luna Serpent kurator platformasının həmtəsisçisidir.

"Tanış yadlar" sərgisi 3CA platformasının HOLOBIONT 2026 çərçivəsində təqdim etdiyi yeddi müstəqil ekspozisiyadan biri olub. Layihə tanış əşyaların, məkanların və gündəlik vəziyyətlərin insan yeni sosial və mədəni mühitə düşdükdə öz mənasını necə dəyişdirdiyini araşdırır.