Xərçəngə səbəb ola bilən bakteriya bu imiş - Diqqətli olun

Xərçəng riskinə təsir edən amillərlə bağlı yeni araşdırma diqqətçəkən nəticə ortaya qoyub.

Milli.Az xəbər verir ki, "The Lancet Oncology" jurnalında dərc edilən araşdırmaya görə, 2024-cü ildə dünyada diaqnoz qoyulan bütün xərçəng xəstəliklərinin 12 faizi infeksiyalarla əlaqəli olub. Bu, təxminən 2,3 milyon yeni xərçəng hadisəsi deməkdir.

Məlumata görə, bu halların demək olar ki, hamısının yaranmasında beş əsas patogenin rolu olub.

Ən çox xərçəng hadisəsi "Helicobacter pylori" adlı mədə bakteriyası ilə əlaqələndirilib. Bakteriya 2024-cü ildə qeydə alınan bütün xərçənglərin 4 faizində, yəni 760 min hadisədə rol oynayıb.

Dünya əhalisinin təxminən yarısında rast gəlinən "H.pylori" əksər insanlarda heç bir əlamət yaratmır. Lakin infeksiyanın bəzi növləri mədə xorası və mədə xərçənginə səbəb ola bilər.

İkinci əsas amil isə insan papilloma virusu (HPV) olub. Virus 2024-cü ildə qeydə alınan yeni xərçəng hallarının 4 faizi, yəni 750 min hadisə ilə əlaqələndirilib.

Araşdırmada hepatit B virusunun (HBV) yeni xərçəng hallarının 2 faizi, Epstein-Barr virusunun (EBV) 1 faizi, hepatit C virusunun (HCV) isə 1 faizdən azı ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu infeksiyaların vaxtında aşkarlanması, müalicəsi və qarşısının alınması dünyada xərçəng hallarının sayının əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına kömək edə bilər.

Araşdırmanın baş müəllifi Harriet Rumgay bildirib ki, yenilənmiş məlumatlar xərçəngin qarşısının alınması strategiyalarında infeksiyalara nəzarətin əhəmiyyətini göstərir.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bir sıra xərçəng törədən infeksiyalara qarşı vaksinlər, diaqnostik vasitələr və müalicə üsulları artıq mövcuddur.

İnfeksiyalarla əlaqəli xərçənglərin təxminən dörddə üçü aşağı və orta gəlirli ölkələrdə qeydə alınıb.

2024-cü ildə bu növ xərçənglərin 42 faizi Şərqi Asiyada aşkarlanıb. Bölgədə əsas əlaqəli infeksiyalar "H. pylori" və HBV olub.

Tədqiqatçılar xüsusilə HPV və HBV-yə qarşı peyvəndləmənin genişləndirilməsinin xərçəng hallarının azalmasına təsir göstərə biləcəyini bildiriblər.

Bununla yanaşı, "H. pylori" və EBV ilə bağlı effektiv profilaktik vasitələrin hazırlanmasında hələ də ciddi boşluqların olduğu qeyd edilib. EBV-yə qarşı peyvəndlərin hazırlanması üzrə isə bir sıra klinik sınaqlar davam edir.

Müəlliflər xərçəngin yaratdığı iqtisadi və sosial yük nəzərə alınmaqla, infeksiyaların qarşısının alınmasına yönəlmiş tədbirlərə investisiyaların artırılmasının vacib olduğunu vurğulayıblar.

Müəllif: Mina Mikayılova (Milli.Az müxbir)