“Kabab yeyənə menyu lazım deyil?” - Bölgələrdə xidmət qalmaqalı

Azərbaycanda bölgələrdə fəaliyyət göstərən bəzi restoran və yolkənarı iaşə obyektlərində menyunun təqdim olunmaması uzun illərdir müzakirə olunan problemlərdən biri olaraq qalır. Müştərilər restorana daxil olduqda çox vaxt yeməklərin qiymətini əvvəlcədən görmür, sifarişi şifahi şəkildə verir və yalnız hesab təqdim ediləndə real məbləğlə tanış olurlar. Bu isə tez-tez narazılıqlara, mübahisələrə və sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olur. 

Milli.Az-ın araşdırmasına görə, xüsusilə rayonlarda və magistral yolların kənarında yerləşən restoranlarda menyusuz xidmət adi hala çevrilib.

Müştərilər qiymətləri bilmədən sifariş verir, daha sonra isə gözlənilməz hesablarla qarşılaşırlar. Bəzi restoran sahibləri bunu "müştərilər menyu istəmir" arqumenti ilə əsaslandırmağa çalışır. Hətta bəzi iaşə obyektlərinin nümayəndələri "kabab yeyən adamın menyuya ehtiyacı yoxdur" kimi fikirlər də səsləndirirlər. Lakin ekspertlərin fikrincə, menyu sadəcə yemək siyahısı deyil, həm də istehlakçının əsas hüquqlarından biridir.

Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən ictimai iaşə obyektləri təqdim etdikləri məhsul və xidmətlərin qiymətini açıq şəkildə göstərməlidirlər. Qiymət cədvəllərinin və menyuların olmamasına görə cərimələr nəzərdə tutulub. Hüquqşünaslar bildirirlər ki, müştəri yeməyin qiymətini əvvəlcədən bilməli, əlavə xidmət haqları menyuda qeyd edilməli və gizli ödənişlər tətbiq olunmamalıdır. Buna baxmayaraq, bölgələrdə bu qaydalara əməl olunması hələ də zəif səviyyədədir.

Menyu təqdim edilməməsinin əsas səbəblərindən biri köhnə xidmət ənənələrinin davam etməsidir. Xüsusilə kababxana və çay evlərində uzun illərdir sifarişlər şifahi formada qəbul edilir. Restoran sahiblərinin bir hissəsi hesab edir ki, daimi müştərilər qiymətləri təxmin edə bilir və menyuya ehtiyac yoxdur. Digər tərəfdən, son illərdə ərzaq məhsullarının qiymətində baş verən artım da restoran biznesinə təsir edib. Qiymətlər tez-tez dəyişdiyi üçün bəzi obyektlər menyuları yeniləməkdən yayınır və şifahi qiymət siyasətinə üstünlük verirlər.

Bəzi hallarda menyunun olmaması şəffaflıq problemini də ortaya çıxarır. Menyu təqdim edilmədikdə qiymətlərin müştəriyə görə dəyişdirilməsi, qeyri-rəsmi hesablaşmaların aparılması və nəzarətdən yayınma halları daha asan olur. Bu problem xüsusilə turistlərin çox olduğu bölgələrdə ölkənin turizm imicinə də mənfi təsir göstərir. Xarici turistlər beynəlxalq xidmət standartlarına uyğun olaraq qiymətlərin açıq göstərilməsini gözləyirlər və menyusuz xidmət onlarda narazılıq yaradır.

Problemin digər tərəfi isə peşəkar idarəetmənin zəif olması ilə bağlıdır. Bir çox bölgə restoranı ailə biznesi prinsipi ilə idarə olunur və burada xidmət standartları, menyu planlaşdırılması və müasir idarəetmə yanaşmaları kifayət qədər tətbiq edilmir. Halbuki restoran biznesində düzgün menyu sistemi həm satış strategiyasının, həm də müştəri məmnuniyyətinin əsas elementlərindən biri hesab olunur.

Müştərilərin passiv münasibəti də problemin davam etməsinə şərait yaradır. Əksər insanlar qiymətləri əvvəlcədən soruşmadan sifariş verir, hesab yüksək gəldikdə isə narazılıq etsələr belə rəsmi şikayət etmirlər. Bu isə bəzi restoran sahiblərində məsuliyyət hissini zəiflədir və mövcud vəziyyətin davam etməsinə səbəb olur.

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, problemin həlli üçün bölgələrdə nəzarət mexanizmləri gücləndirilməli, ictimai iaşə obyektlərində planlı yoxlamalar artırılmalı və istehlakçı hüquqları ilə bağlı maarifləndirmə aparılmalıdır. Eyni zamanda restoran sahibləri üçün xidmət standartları üzrə təlimlərin təşkili də vacib sayılır. Müştərilərə isə qiymətləri əvvəlcədən soruşmaq, çek tələb etmək və qanunsuz hallarla qarşılaşdıqda aidiyyəti qurumlara müraciət etmək tövsiyə olunur.

Ayxan

Milli.Az