Vaşinqton Paşinyanı Azərbaycanla sülhə belə razı salıb – Şok iddia

Vaşinqton administrasiyası ötən il İrəvanı Azərbaycanla ilkin sülh razılaşmasına razı salmaq üçün qismən Nvidia süni intellekt çiplərinə çıxış vədindən istifadə edib.

Milli.Az musavat.com-a istinadən bildirir ki, bu iddianı The Wall Street Journal danışıqlarda iştirak edən mənbələrə istinadən irəli sürüb.

Mənbələrə görə, Razdandakı Firebird məlumat mərkəzi üçün "çip əldə etmə icazələrinin genişləndirilməsi" Ermənistan üçün stimullardan biri olub. Amerikalı danışıqçılar əmin olublar ki, Ermənistana ABŞ ilə daha sıx iqtisadi əlaqələr təklif edilərsə, sülh razılaşmasına razılıq vermə ehtimalı daha yüksəkdir. Qəzet vurğulayıb ki, buraya güclü Nvidia çiplərinin alınmasına icazə də daxildir.

The Wall Street Journal əlavə edib ki, Firebird layihəsinin müəllifləri Qreys Blekvel və Vera Rubin 2027-ci ilin sonuna qədər məlumat mərkəzində Nvidia-nın ən son 70.000 süni intellekt serverinin quraşdırılacağını gözləyirlər.
ABŞ-ın Ermənistandakı keçmiş səfiri Kristina Kvien qəzetə deyib ki, "Nvidia tapmacanın çox vacib bir hissəsi idi".

WSJ qeyd edir ki, Firebird-in Qarabağ sülh prosesindəki rolu ictimaiyyət arasında az müzakirə olunub. Qəzet iddia edir ki, Baş nazir Nikol Paşinyanla Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev arasında danışıqlar təhlükə altında olub və həmin vaxt amerika komandası Nvidia kartından istifadə qənaətinə gəliblər.

Kristina Kvien bildirib ki, amerikalı diplomatlar ötən yay Ticarət Nazirliyindən Ermənistanı ən qabaqcıl Nvidia çipləri ilə təmin etmək üçün icazə istəyiblər. Senator Stiv Deyns çiplərin alınmasını Paşinyan üçün "böyük siyasi qələbə" adlandırıb.

WSJ-nin məlumatına görə, 2025-ci ilin iyun ayında ABŞ-ın xüsusi elçisi Stiv Vitkoffun komandası sülh müqaviləsinin bir hissəsi olaraq Firebird çipləri üçün ixrac lisenziyalarının verilməsini nəzərdə tutan memorandum hazırlayıb. ABŞ həmçinin Azərbaycanı Naxçıvanla birləşdirən bir dəhliz tikməyi təklif edib və bu layihə "Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu" (TRIPP) adlandırılıb.

Fevral ayında Ermənistana səfəri zamanı ABŞ-ın vitse-prezidenti J.D. Vens ABŞ-ın Nvidia-nın yüksək performanslı çiplərinə lisenziya verməkdən qürur duyduğunu bildirərək, onları "Amerika biznesləri üçün yeni bazarlar" və "Ermənistan xalqı üçün rifah" adlandırdı.

Nvidia-nın erməni əsilli yüksək vəzifəli rəhbəri, Rev Lebaredian qeyd edib ki, "çip diplomatiyası Tramp administrasiyası üçün diqqət mərkəzindədir" və Ermənistana investisiyalar sülh üçün şərait yaradır. Firebird-in həmtəsisçisi Razmiq Hovaqimyan əlavə etdi: "Sülh üçün şərait lazım idi. Beynəlxalq müştəriləri cəlb etmək üçün texnologiya dəsti təhlükəsiz olmalı və qorunmalıdır".

Müəllif: Tural Hüseyn (Milli.Az redaktor)