Maraqlı

Dəmir yolu relslərinin arasına tonlarla daş tökülməsinin səbəbi bəlli oldu

27 İyun 2026 08:08

Baxış: 8 636

VTB-də minimal faiz dərəcəsi ilə nağd kredit 9.9%-dən

#MARAQLI

Dəmir yolu relslərinin arasına və ətrafına tökülən daşlar ilk baxışdan sadə bir dolğu materialı kimi görünsə də, dəmir yollarının təhlükəsiz fəaliyyətində kritik rol oynayır. "Balast" adlandırılan bu daş təbəqəsi relslərin yerindən oynamasının qarşısını alır, qatarların yaratdığı ağır yükü yerə bərabər şəkildə paylayır və xəttin uzun illər möhkəm qalmasını təmin edir.

Milli.Az xəbər verir ki, balast daşları yalnız relsləri dəstəkləməklə qalmır. Yağış suyunun yerdə yığılmasının qarşısını alaraq suyun sürətlə axıdılmasını təmin edir. Beləliklə, relslərin altında palçıq yaranmasının və torpağın yumşalmasının qarşısını alır. Bu sayədə qatarlar yüksək sürətlə belə daha təhlükəsiz hərəkət edə bilir.

Qatarlar keçərkən relslərə böyük miqdarda titrəmə və təzyiq tətbiq edir. Kəskin kənarlı balast daşları bir-birinə keçərək bu qüvvələri əmir və relslərin hərəkət etməsinə mane olur. Eyni zamanda titrəməni azaldaraq həm relslərin, həm də şpalların (traverslərin) daha uzunömürlü olmasına töhfə verir.

Dəmir yollarında yuvarlaq çınqıl daşlarından istifadə edilmir, çünki onlar bir-birinin üzərindən asanlıqla sürüşür. Məhz buna görə balast olaraq yalnız sərt və künclü qırma daşlar seçilir.

Balast təbəqəsi temperatur dəyişiklikləri nəticəsində relslərdə baş verən genişlənmə və büzülmə zamanı da mühüm vəzifə daşıyır. Relslərin üfüqi və ya şaquli istiqamətdə sürüşməsini çətinləşdirərək xəttin həndəsəsini qoruyur və baxım ehtiyacını azaldır. Dəmir yolu işçiləri zamanla əzilən və ya çirklənən balast daşlarını mütəmadi olaraq təmizləyir və ya yeniləri ilə əvəz edirlər. Beləliklə, rels xəttinin təhlükəsizliyi qorunarkən, qatarların daha rahat və təhlükəsiz səyahət etməsi təmin edilir.

Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)