Niyə birinci su çərşənbəsi gəlir?

Novruz bayramı baharın gəlişini, təbiətin oyanışını və yeni ilin başlanğıcını simvolizə edən qədim el bayramıdır. Minilliklərdən gələn bu ənənə təkcə təqvim dəyişimi deyil, həm də yenilənmə, bərəkət və birlik fəlsəfəsidir.

Milli.Az xəbər verir ki, Novruzdan əvvəl qeyd olunan dörd çərşənbə təbiətin mərhələli oyanışını simvolizə edir. Su - həyatın başlanğıcı, od - işıq və enerji, yel - hərəkət və nəfəs, torpaq - məhsuldarlıq və bərəkət. Bu gün ilk çərşənbədir - su çərşənbəsi. 

İlk çərşənbənin su olması isə təsadüfi deyil. Çünki Orxon Yenisey yazılarından Avesta mətnlərinə, Altay miflərindən antik fəlsəfəyə qədər su həyatın başlanğıcı kimi qəbul olunub. Qədim türklərdə su müqəddəs sayılırdı. Çaylara, göllərə, bulaqlara and içmək ən ciddi and forması idi. Ümumiyyətlə su bütün mədəniyyətlərdə təmizlənmə və yenilənmə rəmzidir: islamda dəstəmaz və qüsl, xristianlıqda xaç suyuna salınma mərasimi, şaman ayinlərində su ilə arınma. Bu arxetip onu göstərir ki, su fiziki təmizlənmədən daha çox mənəvi yenilənmə simvoludur.

Yazın ilk nəfəsi də məhz sudan gəlir. Su çərşənbəsinin kökləri qədim türk inanclarına dayanır. Bu çərşənbəyə xalq arasında "əzəl çərşənbə", "gözəl çərşənbə", "gül çərşənbə", "sular Novruzu" da deyilir. Su çərşənbəsi suya sitayişlə başlayarmış, insanlar günəş doğmadan bulaq başına gedər, təzə suda əl-üzünü yuyar, suyun üstündən atlanar, ətrafında bir sıra mərasimlər keçirərdilər. 

Su çərşənbəsi insanın təbiəti müşahidə etməsindən doğan ən qədim təqvim işarələrindən biridir. Qədim dövrlərdə yazın gəlməsi tarixlə deyil, suyun səsi ilə ölçülürdü. Çayın səviyyəsi qalxanda, buzlar sınanda, torpaq nəmlənəndə insanlar anlayırdı ki, zaman dəyişir. Su çərşənbəsi təkcə folklor adəti deyil həm də minilliklərə dayanan yaddaş ənənəsidir.

Təbiət heç vaxt qəfil dəyişmir - əvvəl su hərəkətə gəlir. O, sərhəd tanımır, dayananda durğunlaşır, axanda yenilənir. Bu xüsusiyyətlər insan fəlsəfəsi ilə səsləşir: dəyişmək, köhnədən ayrılmaq və davam etmək. 

Novruz torpağın nəfəsi, günəşin istiliyi, suyun axarıdır. Bu bayram minilliklərin yaddaşından gələn bir çağırışdır. İnsanı yenilənməyə, köhnəni geridə qoymağa, barışa səsləyən, təbiətlə ahəng içində yaşamağın fəlsəfəsini xatırladan bir bayramdır.

Qoy bu yaz hər şey həyatınızda su kimi aydın, təmiz və axarlı olsun!

Milli.Az