Mikroplastiklər beynimizi "ələ keçirir"

Dünyada mikroplastiklərin yayılması son illərdə artıb. Okeanlardan qidalarımıza, nəfəs aldığımız havaya qədər hər yerdə olan bu kiçik hissəciklər beynimizə qədər çatıb.

Milli.Az bu barədə "Nature Medicine" jurnalına istinadla xəbər verir.

Sözügedən jurnalda dərc olunan yeni araşdırma 2016 və 2024-cü illəri əhatə edib. Araşdırma beyinlərdə mikroplastik və nanoplastiklərin olduğunu və xüsusilə son illərdə bu hissəciklərin konsentrasiyalarının 50 faiz artdığını üzə çıxarıb.

Bu artım qlobal plastik istehsalının illik 300 milyon tonu keçdiyini və sürətlə artdığını göstərir. İnsan beynində mikroplastiklərin tapılması isə yeni deyil. Belə ki, 2024-cü ildə dərc olunan araşdırmada bunun ilk sübutları üzə çıxmışdı.

Araşdırma mikroplastiklərin beyinə necə daxil olduğu barədə sual doğurub. Məlum olub ki, əsas "giriş yolu" tənəffüsdür. Qapalı məkanlardan, çirklənmiş havadan və sintetik parçalardan gələn plastik hissəciklər burun vasitəsilə beynin qoxuları işləyən hissəsinə çatıb.

Araşdırma demanslı fərdlərin beyinlərində bu xəstəliyi olmayanlara nisbətən 3-5 dəfə daha çox mikroplastik olduğunu göstərib. Bu, mikroplastiklərin demansa səbəb olub-olmamasını tam olaraq sübut etməsə də, sinir sistemi problemlərinə təsir edib-etmədiyi ilə bağlı suallar yaradır.

Beynimizdəki mikroplastiklərin sağlamlıq üzərindəki təsirləri indiyə qədər dəqiq bilinmir. Bəzi alimlər mikroplastiklərin iltihaba səbəb ola biləcəyini və ya ürək-damar xəstəliklərinin irəliləməsinə təsir edə biləcəyini irəli sürür. Lakin bu təsirləri tam başa düşmək üçün daha çox araşdırma aparılmalıdır. Alimlər tək istifadəlik plastiklərin azaldılmasını, evlərin havalandırılmasını və plastik mikro hissəciklərdən qaçılmasını təklif edirlər. Bundan əlavə, plastikləri parçalamaq üçün bakteriya istifadə edilməsi və içməli sudan mikroplastikləri təmizləmək üçün filtrasiya sistemlərinin inkişafı kimi yaradıcı həllər üzərində də araşdırmalar davam edir.

İsmayıl
Milli.Az