Qan təz­yi­qi­niz aşa­ğı dü­şən­də nə baş ve­rir?

Qan təz­yi­qi sə­viy­yə­si­nin tən­zim­lən­mə­sin­də böy­rə­yin ro­lu tək­cə bu­nun­la ki­fa­yət­lən­mir. Qan təz­yi­qi aşa­ğı dü­şən­də də böy­rək­lər­də­ki xü­su­si qu­ru­lu­şa ma­lik JGA hü­cey­rə­sin­dən "re­nin" ad­lı bir mad­də if­raz olu­nur. La­kin bu mad­də­nin özü­nün bir­ba­şa təz­yi­qi yük­səlt­mək tə­si­ri yox­dur.

Milli.Az deyerler.org-a istinadən bildirir ki, bu mad­də özü­nün ha­sil ol­du­ğu na­hi­yə­dən çox fərq­li bir na­hi­yə­dən - qa­ra­ci­yər­dən if­raz olu­nan "an­gio­ten­zi­no­gen" ad­lı bir mo­le­kul­la bir­lə­şə­rək "an­gio­ten­zin-1" mo­le­ku­lu­na çev­ri­lir. La­kin əmə­lə gə­lən bu hor­mon­la­rın da qan təz­yi­qi­nə cid­di tə­si­ri yox­dur. Qan döv­ra­nın­da­kı bu hor­mon son­ra ye­nə də baş­qa bir or­qan­da - ağ­ci­yər­də olan və yal­nız "an­gio­ten­zin-1" mo­le­ku­lu­nu par­ça­la­ya bi­lən "ACE" ad­lı bir en­zim sa­yə­sin­də fərq­li bir mo­le­ku­la, yə­ni "an­gio­ten­zin-2" mo­le­ku­lu­na çev­ri­lir.
 
Da­mar­la­ra tə­sir gös­tə­rib təz­yi­qi nor­mal sə­viy­yə­də sax­la­yan əsas hor­mon da məhz son mə­qam­da ya­ra­dı­lan bu mo­le­kul­dur. Bu mo­le­kul ol­ma­sa, on­dan əv­vəl ya­ra­dıl­mış heç bir mo­le­kul qan təz­yi­qi­nə tə­sir gös­tər­mə­yə­cək. An­gio­ten­zin-2 mo­le­ku­lu ye­nə də yal­nız özü ilə bir­lə­şə­rək da­mar sət­hin­də­ki qə­bu­le­di­ci­lər­lə bir­ləş­dik­dən son­ra da­mar­la­rı yı­ğır və təz­yi­qi yük­səl­dir.
 
An­gio­ten­zin-2 mo­le­ku­lu­nun təz­yi­qi yük­səlt­mək üçün gör­dü­yü iş­lər bu­nun­la da bit­mir. An­gio­ten­zin-2 mo­le­ku­lu qan döv­ra­nı sa­yə­sin­də böy­rə­küs­tü və­zi­lə­rin xü­su­si bir ye­ri­nə ötü­rü­lür. Bu na­hi­yə­də olan bə­zi hü­cey­rə­lər yal­nız an­gio­ten­zin-2 mo­le­ku­lu ilə bir­ləş­dik­dən son­ra ya­rat­dıq­la­rı al­dos­te­ron ad­lı mo­le­ku­lu qa­na qa­rış­dı­rır­lar. Bu mo­le­ku­lun qa­na qa­rış­ma­sı ilə bir­lik­də qan təz­yi­qi bu də­fə da­ha fərq­li bir me­xa­nizm­lə yük­səl­mə­yə baş­la­yır. Al­dos­te­ron mo­le­ku­lu böy­rə­yin yı­ğı­cı ka­nal­la­rı üzə­rin­də olan özü­nə xas qə­bu­le­di­ci­lər­lə bir­lə­şə­rək si­dik­lə kə­nar edi­lən nat­ri­um mo­le­kul­la­rı­nın or­qa­niz­mə ge­ri qay­ta­rıl­ma­sı­nı tə­min edir. Nat­ri­um mo­le­kul­la­rı da qa­nın sıx­lı­ğı­nı ar­tı­ra­raq qan təz­yi­qi­ni yük­səl­dir.
 
Şüb­hə­siz ki, bu­ra­da diq­qət edil­mə­li olan mə­qam bu mad­də­lə­rin tə­si­ri­nin bir-bi­ri­nə bağ­lı ol­ma­sı­dır. Be­lə bir və­ziy­yət­də hət­ta bir­cə də­nə­si­nin də tə­sa­dü­fən ya­ran­ma­sı müm­kün ol­ma­yan bu sis­te­min bü­tün ün­sür­lə­ri­nin ey­ni an­da, ey­ni əsas­da tə­sa­düf­lər nə­ti­cə­sin­də ya­ran­ma­sı da əs­la müm­kün de­yil. Bu tə­sa­düf­lə­rin böy­rək­lə­rə id­rak qa­bi­liy­yə­ti, təd­bir gör­mək üçün la­zım olan tə­şəb­büs­kar­lıq ve­rə bil­mə­yə­cə­yi də mü­ba­hi­sə­siz mə­sə­lə­dir.
 
Şüb­hə­siz ki, yal­nız qan təz­yi­qi­nin tən­zim­lən­mə­sin­də is­ti­fa­də edi­lən on­lar­la mad­də və bun­la­rın tə­sir me­xa­nizm­lə­ri göz­dən ke­çi­ri­lən za­man qar­şı­ya çı­xan la­yi­hə və ni­za­mın öz-özü­nə əmə­lə gəl­di­yi­ni id­dia et­mək tə­ka­mül nə­zə­riy­yə­si­nə bağ­lı olan və bu­nu bir inanc sis­te­mi ki­mi mə­nim­sə­miş in­san­la­ra xas cə­hət­dir. Be­lə ki, tə­ka­mül­çü­lər də bü­tün hə­qi­qət­lə­rə bax­ma­ya­raq öz nə­zə­riy­yə­lə­ri­nə bir eti­qad ki­mi ina­dıq­la­rı­nı müx­tə­lif şə­kil­lər­də eti­raf edib­lər. Bu eti­raf­lar­dan bi­ri be­lə­dir:
 
"Bir elm ada­mı ki­mi mən­də al­dı­ğım təh­sil nə­ti­cə­sin­də el­min hər han­sı bir şü­ur­lu ya­ra­dı­lış an­la­yı­şı ilə uy­ğun­luq təş­kil et­mə­yə­cə­yi ilə bağ­lı çox güc­lü bir fi­kir ya­ran­dı. Bu an­la­yı­şa qar­şı şid­dət­lə bir təd­bir gö­rül­mə­li idi... La­kin hal-ha­zır­da ya­ra­dı­lı­şa ina­mı zə­ru­ri edən iza­ha­ta qar­şı irə­li sü­rü­lə bi­lə­cək heç bir də­lil ta­pa bil­mi­rəm... Biz açıq ze­hin­lə dü­şün­mə­yə vər­diş et­mi­şik və in­di hə­yat üçün gə­ti­ri­lə­cək ye­ga­nə mən­tiq­li ca­va­bın tə­sa­dü­fi qa­rı­şıq­lıq­lar de­yil, ya­ra­dı­lış ol­du­ğu nə­ti­cə­si­nə gə­li­rik".
Tə­ka­mül­çü­lə­rin də açıq şə­kil­də eti­raf et­mək məc­bu­riy­yə­tin­də qal­dıq­la­rı ki­mi, bü­tün el­mi mə­lu­mat­lar hər şe­yin ha­ki­mi olan bir ya­ra­dı­cı­nın, yə­ni Al­la­hın var­lı­ğı­nı açıq və qə­ti su­rət­də gös­tə­rir.

Milli.Az