Hər telefonda olan tətbiq 4 QB-lıq faylı gizlicə yükləyir: Parametrləri dərhal dəyişin

Təhlükəsizlik mütəxəssisləri "Google Chrome"un istifadəçidən icazə almadan təxminən 4 QB ölçüsündəki "Gemini Nano" süni intellekt modelini cihazlara səssizcə yüklədiyini üzə çıxarıblar. Yaddaş sahəsini işğal edən və enerji istehlakını artıran bu addım texnologiya nəhəngini ağır hüquqi sanksiyalarla üz-üzə qoya bilər.

Milli.Az xəbər verir ki, dünyanın ən çox üstünlük verilən veb brauzeri "Google Chrome" bu günlərdə istifadəçi dostu xüsusiyyətləri ilə deyil, "gizli" bir yükləmə əməliyyatı ilə gündəmdədir. Tanınmış təhlükəsizlik araşdırmaçısı Aleksandr Hanff ("The Privacy Guy"), Google-un istifadəçi razılığı mexanizmindən yan keçərək, cihazlarda nəhəng ölçülərdə süni intellekt məlumatı depoladığını sənədləşdirib. Təsbit edilən təxminən 4 QB-lıq məlumat paketi Google-un yerli cihazlarda işləməsi üçün optimallaşdırdığı "Gemini Nano" modelindən başqası deyil.

Hanffın araşdırmalarına görə, Chrome sistem faylları arasında yerləşən "OptGuideOnDeviceModel" qovluğuna "weights.bin" adlı bir fayl yerləşdirir. Xüsusilə müəyyən aparat təminatı (hardware) imkanlarına malik kompüterlərdə avtomatik baş verən bu yükləmə prosesi, istifadəçiyə heç bir bildiriş təqdim edilmədən arxa planda tamamlanır. Üstəlik, istifadəçilər bu faylı əllə (manual) silsələr belə, brauzer ilk fürsətdə bu nəhəng məlumat kütləsini təkrar yükləməyə proqramlaşdırılıb.

Gemini Nano mətn yazma yardımı, tabların təşkili və fırıldaqçılığın sübutu kimi xüsusiyyətləri internet bağlantısı olmadan təqdim etməyi vəd edir. Lakin araşdırmanın diqqətçəkən digər məqamları da var:

Milyonlarla cihazda eyni vaxtda baş verən bu yükləmələrin minlərlə kilovat-saat enerji israfına yol açdığı bildirilir.

Hesabata görə, Chrome daxilindəki bir çox AI xüsusiyyəti əslində hələ də bulud (cloud) üzərindən işləyir. Bu vəziyyət 4 QB-lıq yerli modelin niyə məcburi tutulduğu sualını yaradır.

İstifadəçilərə bu xüsusiyyətlərə "qoşul" (opt-in) seçimi təqdim edilsə də, modelin artıq yüklənmiş olması etik müzakirələrə səbəb olur.

Bu hadisə ciddi bir hüquqi böhran potensialı daşıyır. Avropa Birliyinin sərt GDPR (Ümumi Məlumatların Qorunması Qaydaları) qaydaları istifadəçi rızası olmadan cihazlara məlumat işlənməsini və ya böyük miqyaslı fayl ötürülməsini qadağan edir.

Əgər cihazınızdakı yaddaş sahəsini geri qazanmaq və bu gizli məlumat trafikini dayandırmaq istəyirsinizsə, aşağıdakı addımları izləyə bilərsiniz:

Chrome-un sağ yuxarı küncündəki üç nöqtədən "Parametrlər" (Settings) bölməsinə keçin.

Sol menyuda yer alan "Sistem" (System) seçiminə klikləyin.

"Cihaz üzəri süni intellekt" (On-device AI) seçiminə daxil olaraq onu qeyri-aktiv edin.

Daha geniş təmizlik üçün ünvan çubuğuna chrome://flags yazaraq süni intellektlə bağlı eksperimental xüsusiyyətləri tamamilə bağlaya bilərsiniz.

Lalə Qüdrətova
Milli.Az