Hicab bəhanəsi ilə məktəblərə hücum: SEPAH-ın Azərbaycan üzərindən qurduğu təhlükəli oyun

Elə məqamlar olur ki, qanun sadəcə kağız üzərində yazılmış müddəa olmaqdan çıxır, məktəblə küçə, nizam-intizamla xaos, suverenliklə kənardan diktə olunan iradə arasında keçilməz səddə çevrilir. 2026-cı ilin oktyabrında Bakıda baş verən hadisələr bu sərhədi bütün kəskinliyi ilə ortaya qoydu. Yayılan görüntülər hadisələrə başqa don geyindirməyə yer qoymur: məktəbin foyesinə doluşmuş hiddətli izdiham, 334 nömrəli məktəbin qapısı qarşısında qara çadraya bürünmüş qadınlar, xorla səsləndirilən "Rədd ol!" qışqırıqları, səsgücləndiricidən İmam Zaman haqqında dini nəğmə səslənərkən eyni anda əllərini yuxarı qaldıran göy yaylıqlı qızlar. Bu, fikir mübadiləsi deyil. Bu, məktəbin qapısını barrikadaya, uşaqların səsini isə təzyiq vasitəsinə çevirmək cəhdidir.

Məktəb qapıları önündə qışqırıq səsləri ucaldığı, baş verənlər telefonlarla lentə alındığı bir vaxtda həmin görüntülər artıq ölkə hüdudlarından kənarda təbliğat materialına çevrilir. İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqəli kanallar Azərbaycanda guya "hicab qadağasına qarşı etirazlar" keçirildiyini bəyan edir və bu iddialardan ölkəmizə qarşı istifadə edirlər. Pul əsginaslarının üzərinə "Hicaba azadlıq!" şüarları yazılır, müxtəlif yerlərə eyni məzmunlu vərəqələr yapışdırılır, fotoşəkillər xaricə ötürülür. SEPAH-ı Azərbaycanda hicaba ümumi qadağanın olmaması maraqlandırmır. Onun əsas məqsədi ölkənin daxili işlərinə müdaxilə etmək, ictimai rəyi manipulyasiya edərək cəmiyyətdə qarşıdurma yaratmaqdır.

Dövlətin cavabı isə qanun çərçivəsində verildi. İctimai qaydanı pozan hərəkətlərin təşkilinə görə Cinayət Məcəlləsinin 233-cü maddəsi ilə 37 nəfər həbs olundu. Həmin şəxslər müəllimlərlə münaqişəyə girib, məktəblərə maddi ziyan vurub, tədris prosesini pozmağa cəhd göstəriblər. Söhbət repressiyadan yox, uşaqların təhsil aldığı məkanın qorunmasından gedir. Məktəb mitinq meydanı deyil, kənardan gətirilmiş şüarların səsləndirildiyi tribuna da ola bilməz.

Azərbaycan dünyəvi respublikadır. Nazirlər Kabinetinin 21 sentyabr 2026-cı il tarixli qərarı əslində məlum prinsipi bir daha təsbit etdi: dövlət məktəblərində dünyəvilik prinsipinə uyğun vahid məktəbli forması tətbiq olunur. Məktəbdən kənarda vicdan azadlığı, məktəbin daxilində isə qanun və nizam-intizam hökm sürür. Kim bu sərhədi qışqırıqla, azyaşlıları qarşıdurmaya cəlb etməklə pozmağa çalışırsa, məktəbin mənafeyinə qarşı çıxır. Kim bu görüntüləri xaricdən Azərbaycana qarşı silaha çevirirsə, ölkəmizin suverenliyini hədəfə alır. Qanun istənilən təxribatdan güclüdür. Məktəb uşaqlara məxsusdur.

2026-cı ilin oktyabrında sosial şəbəkələrdə yayılan videogörüntülər baş verənləri ikimənalı yozmağa imkan vermir. Nazirlər Kabinetinin qərarının icrası ilə bağlı adi inzibati məsələ olmalı olan proses kadrlarda dövlət məktəblərinin düz qapısı ağzında açıq və aqressiv qarşıdurmaya çevrilir.

Bu görüntüləri "dinc etiraz" adı altında təqdim etmək mümkün deyil. Onlar təhsil müəssisələrini mütəşəkkil təzyiq, emosional şantaj və dini-siyasi səfərbərlik meydanına çevirmək cəhdlərinin sənədli sübutu kimi çıxış edir.

İlk videoda məktəbin foyesi görünür. Giriş qapılarının qarşısında böyük və son dərəcə gərgin izdiham toplaşıb. İnsanlar qışqırır, bir-birinin sözünü kəsir, elə səs-küy və gərginlik yaradırlar ki, dərs gününün sakit şəraitdə başlamalı olduğu məkan küçə qarşıdurmasının yaşandığı əraziyə bənzəyir.

Görüntünü çəkən şəxs baş verənləri açıq şəkildə belə təqdim edir: "Mollalar dinc məktəbə hücum çəkib". Kadrlardakı vəziyyət şübhəyə yer qoymur: burada nə normal söhbətdən, nə də sivil müraciətdən danışmaq olar. Ortada açıq təzyiq var.

Növbəti görüntülər 334 nömrəli tam orta məktəbin qarşısında lentə alınıb. Giriş qapısının önünə qadınlar toplaşıb. Onların əksəriyyəti hicablı, bir qismi isə qara çadralıdır. Qadınlar əl-qol hərəkətləri edir, kəskin söz mübahisəsinə girir, yüksək səslə qışqırırlar. Onlarla insanın səsi bir-birinə qarışır, qarşılıqlı ittihamlar və etiraz səsləri ətrafı bürüyür.

Üçüncü video daha sərt mənzərəni ortaya qoyur. Bir qrup qadın məktəbin giriş qapılarını sıx mühasirəyə alıb. Bəziləri içəri keçməyə çalışır, digərləri isə baş verənləri telefonlarına çəkirlər. Bu zaman dəfələrlə, yüksək səslə və xorla "Rədd ol! Rədd ol! Rədd ol!" şüarı səsləndirilir. Bu, nə xahişdir, nə də müzakirə. Bu, qarşı tərəfdən ərazini tərk etməyi tələb etmək, içəridə olanlara təzyiq göstərmək və məktəbin girişini nümayişkaranə şəkildə barrikadaya çevirmək cəhdidir.

Ən ciddi narahatlıq doğuran isə dördüncü videogörüntüdür. Məktəbin qarşısında çoxlu sayda böyüklər və uşaqlar toplaşıb. Eyni rəngli göy yaylıq bağlamış qızlar xüsusilə diqqəti cəlb edir. Onlar digərləri ilə birlikdə eyni anda əllərini yuxarı qaldırır və dini nəğmənin sözlərini təkrarlayırlar. Bir kişi səsgücləndirici vasitəsilə İmam Zamanın adının çəkildiyi dini mahnı oxuyur, uşaqlar isə xorla ona qoşulurlar. Videonun müəllifi səsləndirilən nəğmənin İran mənşəli dini mahnı olduğunu bildirir.

Beləliklə, azyaşlılar birbaşa təhsil müəssisəsinin divarları qarşısında kollektiv şüarçılığın, emosional təzyiqin və ictimai aksiyanın iştirakçılarına çevrilirlər. Bu görüntülərin ortaya çıxardığı əsas sual budur: məktəbliləri bu aksiyaya kim və hansı məqsədlə çıxarıb? Uşaqların iştirakından kimin maraqları naminə istifadə olunur? Adi məktəb mühitinin mütəşəkkil dini çıxış meydanına çevrilməsinə görə məsuliyyəti kim daşıyır?

Bütün bu səhnələri hüquq-mühafizə orqanlarının qeydə aldığı faktlardan ayrı nəzərdən keçirmək olmaz. Bakıda bir qrup şəxs vahid məktəbli forması qaydalarının tətbiqini bəhanə edərək təhsil işçiləri ilə münaqişə yaradıb, dövlət təhsil müəssisələrinə ziyan vurub, ictimai asayişi kobud şəkildə pozmağa, nəqliyyatın hərəkətinə və məktəblərin normal fəaliyyətinə mane olmağa cəhd göstərib. Daxili İşlər Nazirliyi Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 233-cü maddəsi, yəni ictimai qaydanı pozan hərəkətləri təşkil etmə və ya belə hərəkətlərdə fəal iştirak etmə faktı üzrə cinayət işi başlayıb. 37 nəfər həbs edilib.

Görülən tədbirlərin məqsədi qanunvericiliyin tələblərinin icrasını təmin etmək, şagirdlərin, müəllimlərin və vətəndaşların təhlükəsizliyini qorumaq, eyni zamanda tədris prosesinin pozulmasının qarşısını almaqdır. Məktəb küçə davalarının aparıldığı yer deyil. Uşaqlar məktəbə bilik almağa gəlirlər, kimlərinsə təşkil etdiyi aksiyalarda iştirak etmək və ya həmin aksiyaların dekorasiyasına çevrilmək üçün yox.

Baş nazir Əli Əsədovun 21 sentyabr 2026-cı ildə imzaladığı Nazirlər Kabinetinin qərarı dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid məktəbli formasına dair tələbləri dəqiqləşdirib. Qərar "Ümumi təhsil haqqında" Qanuna edilmiş dəyişikliklərə əsaslanır. Sənəd təsdiq olunmuş məktəbli formasının vahidliyini pozan və ümumi təhsilin dünyəvi xarakteri prinsipinə uyğun gəlməyən geyim elementlərini qadağan edir. Bu, nə "dinə qarşı müharibə", nə də ölkədə hicaba ümumi qadağa deməkdir. Azərbaycanda hicabın taxılmasına ümumi qadağa yoxdur.

Söhbət yalnız dövlət məktəblərindən və təhsil mühitində bərabərliyi, intizamı, neytrallığı təmin edən vahid standartdan gedir. Məktəbdən kənarda vətəndaşlar geyim seçimində sərbəstdirlər. Məktəbin daxilində isə qanunla müəyyən edilmiş qaydalar qüvvədədir.

Qeyri-Hökumət Təşkilatlarının Milli Forumu da açıq şəkildə bildirib ki, bu tələblərin siyasiləşdirilməsi, məsələnin dini qarşıdurma müstəvisinə daşınması cəhdləri süni və təhlükəlidir. Mövcud qaydaların məqsədi dini dəyərlərə toxunmaq deyil, təhsilin dünyəvi xarakterini qorumaqdır.

Bununla belə, bəzi şəxslər açıq qarşıdurma yolunu seçiblər. Onlar məktəb qapıları önündə gərginlik yaradıb, əmlaka ziyan vurub, təhsil müəssisələrinin fəaliyyətinə mane olub və uşaqları baş verənlərə cəlb ediblər. Azyaşlıların eyni anda əllərini yuxarı qaldıraraq səsgücləndiricidən səsləndirilən dini nəğməyə qoşulması artıq "təhsil hüququnun müdafiəsi" sayıla bilməz. Bu, uşaqların təzyiq vasitəsinə çevrildiyi mütəşəkkil aksiyadır.

Heç kim insanların etiqad azadlığını, qadınların məktəbdən kənarda hicab taxmaq hüququnu mübahisələndirmir. Lakin dini inanclardan dövlət məktəblərinin fəaliyyətini pozmaq, pedaqoji heyətə təzyiq göstərmək və baş verənlərin mahiyyətini, mümkün nəticələrini tam dərk etməyən məktəbliləri aksiyalara cəlb etmək üçün istifadə olunması tamamilə başqa məsələdir.

Bütün bunların fonunda İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun rolu xüsusilə qabarıq görünür. SEPAH-la əlaqəli kanallar Azərbaycanda guya "hicab qadağasına qarşı etirazların" genişləndiyini iddia edir və bu tezisi anti-Azərbaycan təbliğatının alətinə çevirirlər. Eyni zamanda SEPAH-la bağlı şəxslər pul əsginaslarının üzərinə "Hicaba azadlıq!" şüarı yazır, müxtəlif yerlərdə eyni çağırışın əks olunduğu vərəqələr yapışdırır, onların fotoşəkillərini çəkərək İrana göndərirlər.

SEPAH isə həmin görüntülərdən Azərbaycana qarşı təbliğat kampaniyasında istifadə edir. Məqsəd kifayət qədər aydındır: hicab mövzusunu manipulyasiya predmetinə çevirməklə suveren dövlətin daxili işlərinə müdaxilə etmək və ictimai rəyi yönləndirməyə çalışmaq.

Bu, klassik hibrid əməliyyat nümunəsidir. Hicab taxmağın məcburi olduğu və bu tələbin sərt nəzarət mexanizmləri ilə təmin edildiyi İran indi Azərbaycana "azadlıq" dərsi keçməyə çalışır. Öz dini-siyasi qaydalarından ən kiçik kənarlaşmaları belə amansızlıqla boğan ölkə birdən-birə qonşu dövlətdə "təzyiq və ayrı-seçkilik" aşkar edir. Halbuki söhbət Azərbaycanın öz dövlət məktəblərində müəyyən etdiyi nizam-intizam qaydalarına riayət olunmasını tələb etməsindən gedir.

Azərbaycan şiələrin, sünnilərin, xristianların və digər dini ənənələrin nümayəndələrinin sülh şəraitində yaşadığı dünyəvi, çoxkonfessiyalı respublikadır. Dövlət heç kimə dini etiqad sırımır, məktəbdən kənarda insanların dini inanclarına da qadağa qoymur. Lakin xarici güc mərkəzlərinin məktəb intizamı məsələsindən ölkədə sabitliyi pozmaq üçün istifadə etməsinə də imkan verməyəcək.

SEPAH və onunla əlaqəli strukturlar uzun müddətdir dini ritorikadan istifadə etməklə Bakıya təzyiq göstərməyə çalışırlar. İndi isə yeni bəhanə tapılıb: məktəbli forması. Əsginasların üzərinə yazılan şüarlar, divarlara yapışdırılan plakatlar və məktəblərin qarşısında təşkil olunan çıxışlar heç də kortəbii narazılıq dalğası deyil. Bunlar əvvəlcədən müəyyən məqsədə hesablanmış addımlardır: diqqətçəkən görüntülər əldə etmək, həmin materialları ölkə hüdudlarından kənara ötürmək və onların əsasında genişmiqyaslı təbliğat kampaniyası qurmaq.

Azərbaycanın hüquq-mühafizə orqanları baş verənləri qeydə alır və qanun çərçivəsində tədbir görürlər. Dövlət öz məktəblərində qaydalar müəyyən etmək hüququnun haradan qaynaqlandığını hər bir xarici qüvvəyə ayrıca izah etmək niyyətində deyil.

Azərbaycanın təhsil modelinin dünyəvi xarakter daşıması təsadüfi seçim deyil. Bu, otuz ildən artıqdır suveren, hüquqi respublika quran dövlətin şüurlu və prinsipial mövqeyidir. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə dinin siyasətdən və təhsildən ayrı tutulmasının vacibliyini vurğulayıb. 2026-cı ildə qəbul edilən dəyişikliklər isə artıq mövcud olan prinsipi hüquqi baxımdan daha da möhkəmləndirib və onun tətbiqində vahid yanaşmanı təmin edib.

İstisna yalnız tarixə, mədəniyyətə və milli-mənəvi dəyərlərə həsr olunan tədbirlər üçün nəzərdə tutulur. Belə hallarda pedaqoji şuranın qərarı ilə milli geyimlərdən və ya onların ayrı-ayrı elementlərindən istifadə edilməsinə icazə verilir. Bu da bir daha təsdiqləyir ki, məqsəd milli və dini kimliyi sıxışdırmaq deyil, gündəlik tədris prosesi ilə xüsusi mədəni tədbirlər arasında aydın sərhəd müəyyən etməkdir.

Bu gün dərsləri pozmağa, məktəb əmlakına ziyan vurmağa və uşaqları məktəb qapıları önündə kollektiv şüar səsləndirməyə cəlb etməyə çalışanlar əslində elə həmin şagirdlərin maraqlarına qarşı hərəkət edirlər. Tədrisdən itirilən hər saat, məktəb qapısı önündə yaşanan hər münaqişə ilk növbədə uşaqlara zərbə vurur. Cinayət Məcəlləsinin 233-cü maddəsi məhz bu kimi hallara hüquqi qiymət verilməsi üçün mövcuddur. Həbs edilən 37 nəfər "repressiya qurbanları" deyil, əməlləri qeydə alınmış və istintaq tərəfindən hüquqi cəhətdən tövsif edilmiş şəxslərdir. Müvafiq qurumların bu istiqamətdə fəaliyyəti davam etdiriləcək. İctimai asayişin və təhsil müəssisələrinin təhlükəsizliyinin təmin olunması prioritet olaraq qalır.

Azərbaycan öz suverenliyini qorumaq əzmini dəfələrlə sübuta yetirib. Torpaqları üzərində tam nəzarəti bərpa etdikdən sonra ölkə sərhədlərinin təhlükəsizliyini möhkəmləndirib və müstəqil siyasətini ardıcıl şəkildə davam etdirir. Dövlətin öz daxilində müəyyən etdiyi qaydalar da həmin suverenliyin ayrılmaz tərkib hissəsidir.

Heç kimin Bakıya məktəbləri necə idarə etməyi diktə etməyə haqqı yoxdur. SEPAH-ın məktəbli forması məsələsini beynəlxalq qalmaqala çevirmək cəhdləri əvvəlcədən uğursuzluğa məhkumdur. Çünki faktlar ortadadır: Azərbaycanda hicaba ümumi qadağa yoxdur, dövlət məktəblərində vahid forma ilə bağlı tələblər var, ictimai asayişi pozan şəxslərə qarşı polisin qanun çərçivəsində həyata keçirdiyi tədbirlər var və nəhayət, xarici strukturların təxribat xarakterli materiallar və görüntülər əsasında anti-Azərbaycan təbliğatı aparmaq cəhdləri göz qabağındadır.

Azərbaycan vətəndaşları ölkə qanunvericiliyinə riayət etməyə borcludurlar. Vicdan azadlığı və ifadə azadlığı heç kimə məktəblərin fəaliyyətini iflic etmək, dövlət əmlakına ziyan vurmaq, uşaqların təhlükəsizliyinə təhdid yaratmaq və azyaşlıları mütəşəkkil təzyiq aksiyalarına cəlb etmək hüququ vermir. İstənilən fikir ayrılığından ölkəni zəiflətmək üçün yararlanmağa çalışan xarici qüvvələr də bir həqiqəti anlamalıdırlar: Azərbaycan öz daxili işlərinə müdaxiləyə yol verməyəcək.

Hüquq-mühafizə orqanları bundan sonra da qanunsuz hərəkətlərin qarşısını alacaq, tədris prosesini qoruyacaq və təhlükəsizliyi təmin edəcəklər. Məktəb küçə qarşıdurmalarının təşkilatçılarına deyil, uşaqlara məxsusdur. Etiqad azadlığı heç kimə öz şərtlərini dövlətə diktə etmək hüququ vermir. Heç bir dini şüar, heç bir xarici təbliğat konstruksiyası qanun pozuntusuna, müəllimlərə təzyiq göstərilməsinə və azyaşlıların siyasi qarşıdurmanın alətinə çevrilməsinə haqq qazandıra bilməz.

Qanun tövsiyə deyil, icrası məcburi olan normadır. Suverenlik isə alver və sövdələşmə predmeti ola bilməz. İstər məktəb qapıları önündə qışqırmaqla, istər xorla "Rədd ol!" şüarı səsləndirməklə, istərsə də anti-Azərbaycan kampaniyası aparılması üçün görüntüləri xaricə ötürməklə bu təməl prinsipləri şübhə altına almağa çalışan hər kəs dövlətin sərt, lakin qanuni cavabı ilə üzləşəcək. Çünki Azərbaycan nizam-intizamın, vətəndaşlarının təhlükəsizliyinin və müstəqilliyinin qədrini bilən dövlətdir. 

Müəllif: Malik Məlikov (Milli.Az redaktor)