Astanada oturmaq həqiqətən qisməti bağlayırmış

"Astana oturma, qismətin bağlanar" ifadəsini uşaqlıqda eşitməyən demək olar ki, yoxdur. Xüsusilə Anadolu və türk xalqlarının məişət mədəniyyətində geniş yayılan bu inanc nəsildən-nəslə ötürülərək bu günə qədər gəlib çatıb. Bəziləri bunu sadəcə böyüklərin uşaqlara verdiyi bir nəsihət kimi qəbul edir, digərləri isə astanada oturmağın həqiqətən uğursuzluq gətirəcəyinə inanır. Bəs bu düşüncənin elmi əsası varmı?

Astana niyə xüsusi yer hesab edilirdi?

Qədim dövrlərdə astana sadəcə evin giriş hissəsi kimi qəbul olunmurdu. Bir çox mədəniyyətdə o, evin daxili aləmi ilə xarici dünya arasındakı sərhəd hesab edilirdi. Buna görə də astanaya xüsusi, hətta müqəddəs məna verilirdi.

Xalq inanclarında astananın görünməyən varlıqların keçid yeri olduğu, burada uzun müddət dayanmağın və ya oturmağın evin bərəkətinə mənfi təsir göstərə biləcəyi düşünülürdü. Zaman keçdikcə bu inanclar qismət, evlilik və uğur anlayışları ilə əlaqələndirilib.

İfadənin arxasında daha məntiqli səbəb ola bilər

Mütəxəssislərə görə, "astanada oturma" xəbərdarlığının yaranmasının əsas səbəbi mistik inanclardan daha çox gündəlik həyatla bağlı ola bilər.

Keçmişdə evlərin girişləri dar, qapıları isə kiçik olurdu. Astana üzərində oturan şəxs evə giriş-çıxışı çətinləşdirir, insanların büdrəməsinə və yıxılmasına səbəb ola bilirdi. Bu vəziyyət xüsusilə uşaqlar və yaşlılar üçün təhlükə yaradırdı.

Böyüklər uşaqları astanadan uzaqlaşdırmaq üçün sadə xəbərdarlıq əvəzinə "qismətin bağlanar" və ya "uğursuzluq gətirər" kimi daha təsirli ifadələr işlətmiş ola bilərlər. Zaman keçdikcə təhlükəsizlik məqsədilə deyilən bu sözlər batil inanca çevrilib.

Astana oturmağın qismətlə əlaqəsi varmı?

Bu günə qədər aparılmış heç bir elmi araşdırma astanada oturmağın insanın evlilik şansına, taleyinə və ya uğuruna təsir etdiyini sübut etməyib. Yəni astanada oturmağın qisməti bağlaması elmi fakta deyil, xalq arasında formalaşmış inanclara əsaslanır.

Buna baxmayaraq, Türkiyənin və regionun müxtəlif yerlərində astana ilə bağlı fərqli inanclar mövcuddur. Bəzi bölgələrdə astanada oturmağın evin bərəkətini azaltdığına, bəzi yerlərdə qonağın yolunu bağladığına, bəzi ailələrdə isə gənc qızların evlilik qismətinə mane olduğuna inanılır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, astanada oturmamağın ən real səbəbi giriş-çıxışa mane olmaq və yıxılma təhlükəsi yaratmaqdır. Qismətin bağlanması isə elmi əsası olmayan, keçmişdən günümüzə ötürülmüş xalq inancıdır./Lent.Az

Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)