İnəklərin niyə həmişə eyni istiqamətə baxaraq otladığı izah edildi

Çəmənliklərdə otlayan inək sürülərini müşahidə etdikdə, heyvanların böyük bir hissəsinin sanki görünməz bir nizama girmiş kimi eyni istiqamətə baxdığını fərq edə bilərsiniz. Elm dünyasının uzun müddət maraq göstərdiyi bu nizamlı duruşun arxasında, Yer kürəsinin maqnit sahəsi ilə qurulan qeyri-adi bir bioloji bağ dayanır.

Milli.Az xəbər verir ki, 2008-ci ildə Duysburq-Essen Universitetinin tədqiqatçısı Sabine Beqallın rəhbərlik etdiyi qrup, dünya miqyasında minlərlə otlağı "Google Earth" vasitəsilə yaxından araşdırıb. 6 qitədən tam 8.510 inəyin peyk görüntülərini analiz edən komanda maraqlı nəticələr əldə edib.

"PNAS" (Proceedings of the National Academy of Sciences) jurnalında dərc olunan araşdırma nəticələrinə görə, inəklərin təxminən 70%-i bədən oxlarını Yer kürəsinin maqnit şimal-cənub xəttinə paralel şəkildə yerləşdirir. Üstəlik, bu duruş küləyin əsmə istiqamətindən, günəşin düşmə bucağından və ya coğrafi fərqliliklərdən tamamilə asılı olmayaraq baş verir.

Heyvanlar aləmindəki bu həssas qavrama qabiliyyətinə elmi dildə "maqnitoreseptsiya" deyilir. Köçəri quşların qitələrarası səyahətlərində və ya dəniz tısbağalarının okean marşrutlarında istifadə etdikləri bu təbii kompas, böyük məməli heyvanlarda da aktiv şəkildə işləyir.

Alimlər bu maqnit sahəsi qavrayışının beyindəki epifiz vəzi (pineal vəzi) və ya burun nahiyəsindəki xüsusi həssas hüceyrələr vasitəsilə baş verdiyini ehtimal edirlər. Bu sistem sayəsində heyvanlar Yerin maqnit xətlərini sanki bir naviqasiya cihazı kimi hiss edə bilirlər.

Təbiətin maqnit sahəsinə görə hizalanma meyli yalnız inəklərə məxsus deyil:

İtlərin naviqasiyası: Çexiyada aparılan fərqli araşdırmalar göstərib ki, itlər də təbii ehtiyaclarını ödəyərkən adətən şimal-cənub oxu üzrə dayanırlar.

Maqnit sabitliyi: İtlərin, xüsusilə maqnit sahəsinin sakit olduğu dövrlərdə bu "təbii kompas" həssaslığını daha aydın şəkildə nümayiş etdirdiyi müşahidə olunub.

Bu tapıntılar məməli heyvanların ətraflarını qavrama formalarının düşündüyümüzdən çox daha mürəkkəb və dərin olduğunu göstərir. Təbiətin bu görünməz gücləri, heyvanların gündəlik həyat nizamını və istiqamət duyğularını formalaşdıran ən əsas amillərdən biridir.

Lalə Qüdrətova
Milli.Az