Dizel bahalaşacaq, sonra ucuzlaşacaq

2026-cı ildə dizel yanacağının orta dünya qiyməti 2025-ci ildəki 91 dollarla müqayisədə bir barel üçün 135 dollar təşkil edəcək. 2027-ci ildə isə bu göstəricinin bir barel üçün 122 dollara enəcəyi proqnozlaşdırılır.

Milli.Az Trend-ə istinadən bildirir ki,  bu barədə "Fitch Solutions" şirkətinin struktur bölməsi olan BMI şirkətinin analitiklərinin proqnozunda bildirilib.

Hörmüz boğazından tranzitə tətbiq olunan məhdudiyyətlər ən azı 2027-ci ilin birinci rübünədək dizel yanacağının qiymətlərinin yüksək səviyyədə qalmasına səbəb olacaq.

"Yaxın Şərq neftinin və neft məhsullarının tədarükündə yaranan pozuntular dünya bazarında dizel yanacağının əlçatanlığını məhdudlaşdırır, həmçinin artıq təklifin olduğu regionlardan tələbatın təklifi üstələdiyi bazarlara yanacağın daşınmasını çətinləşdirir", - deyə analitiklər qeyd ediblər.

Onların qiymətləndirmələrinə görə, tədarükdəki fasilələr ən ciddi təsirini Atlantik hövzəsi bazarlarında göstərəcək. Belə ki, Nyu-Yorkda dizel yanacağının orta qiymətinin 2026-cı ildə bir barel üçün 143 dollar, 2027-ci ildə isə 126 dollar olacağı gözlənilir. Bununla yanaşı, 2026-cı ilin bəzi həftələrində qiymətlər bir barel üçün 200 dolları ötə bilər.

BMI analitikləri qeyd edirlər ki, ABŞ və İran arasında münaqişə dəniz daşımaları üzrə fraxt, sığorta, təhlükəsizlik və maliyyələşdirmə xərclərinin artmasına səbəb olub. Bu amillər xüsusilə idxaldan asılı olan Atlantik hövzəsi bazarlarına ciddi təsir göstərir. Belə ki, alternativ tədarük marşrutları daha uzun məsafələri əhatə edir və tankerlər donanmasının məhdud imkanlarına əlavə yük yaradır.

Neft məhsullarının kommersiya ehtiyatlarının aşağı səviyyədə olması da qiymətlərə əlavə təzyiq göstərir. Bu vəziyyət bazarın tədarük gecikmələrini, neft emalı zavodlarının fəaliyyətindəki fasilələri və mümkün ixrac məhdudiyyətlərini kompensasiya etmək imkanlarını məhdudlaşdırır.

BMI-nin proqnozuna əsasən, 2028-ci ildən etibarən ticarət axınlarının bərpası və ehtiyatların artırılması dizel yanacağının qiymətlərinin azalmasına şərait yaradacaq.

" Bununla belə, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı və sənaye sektorlarının tələbatı əsas bazarlarda qiymətlərin tədarükdəki fasilələrdən əvvəlki səviyyədən yüksək qalmasına səbəb olacaq", - deyə hesabatda bildirilir.

Analitiklər həmçinin xəbərdarlıq edirlər ki, Yaxın Şərqdən kənar regionlarda təklifin artırılması tədarükdəki fasilələri yalnız qismən kompensasiya edə biləcək. Əsas maneələr logistika məhdudiyyətləri və ehtiyatların aşağı səviyyədə olmasıdır.

BMI-nin qiymətləndirmələrinə görə, 2026-cı ilin dördüncü rübündə Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı ilkin razılaşmanın əldə olunması ehtimalı 25 faiz, 2027-ci ilin birinci rübündə 40 faiz, ikinci rübündə isə 5 faiz təşkil edir. Daha 30 faizlik ehtimal ilkin razılaşma əldə olunana qədər intensiv hərbi əməliyyatların yenidən başlaması ssenarisinə aiddir.

"Beləliklə, tədarükdə fasilələrin yaranması riskləri ən azı 2027-ci ilin birinci rübünədək qalacaq. Bu dövr ilkin razılaşmanın əldə olunması üçün ən real vaxt çərçivəsi hesab edilir", - deyə hesabatda qeyd olunur.

Müəllif: Tural Hüseyn (Milli.Az redaktor)