Azərbaycanda evlilik yaşı artır: Gənclər niyə gec ailə qurur?

Azərbaycanda insanların nikaha daxil olduğu orta yaş son illərdə yüksəlib. 2025-ci ildə ölkədə nikaha daxil olan kişilərin orta yaşı 30,1, qadınların orta yaşı isə 25,1 olub.

Milli.Az-ın araşdırmasına görə, 2021-ci ildə kişilərin nikaha daxilolma yaşı 29,7, qadınların isə 24,9 yaş təşkil edib. Ötən 4 il ərzində kişilərin orta nikah yaşı 0,4, qadınların orta yaşı isə 0,2 yaş artıb.

İlk dəfə nikaha daxil olanların yaşında da müəyyən dəyişiklik müşahidə edilir. 2025-ci ildə ilk nikaha daxil olan kişilərin orta yaşı 28,7, qadınların isə 24,1 yaş olub. 2021-ci ildə bu göstəricilər kişilər üzrə 28,4, qadınlar üzrə 24,2 yaş təşkil edib.

Bəs insanlar niyə daha gec evlənir?

Demoqraflar və sosial tədqiqatlarda nikah yaşının yüksəlməsi bir neçə amillə əlaqələndirilir. Əsas səbəblərdən biri təhsil müddətinin uzanmasıdır. Gənclər ali təhsil almaq, ixtisas əldə etmək və daha sonra əmək bazarına daxil olmaq istəyirlər. 

Digər mühüm amil iqtisadi müstəqillik məsələsidir. Ailə qurmaq istəyən gənclər üçün sabit gəlir, iş yeri və yaşayış şəraiti mühüm əhəmiyyət daşıyır. Mənzil məsələsi də bu baxımdan diqqət çəkir. Dövlət Statistika Komitəsi mənzil şəraitinin ailələrin iqtisadi imkanları ilə birbaşa əlaqəli olduğunu bildirir.

Xüsusilə kişilər üçün ailə qurmazdan əvvəl müəyyən maliyyə təminatının formalaşdırılması gözləntisi nikahın daha gec yaşlara təxirə salınmasına təsir göstərə bilər. Mənzil almaq və ya uzunmüddətli kirayə xərclərini qarşılamaq, sabit gəlir əldə etmək və ailənin gündəlik xərclərini təmin etmək gənclərin qərarlarına təsir edən amillər sırasında göstərilə bilər.

Qadınlarda isə təhsil və karyera amili daha çox ön plana çıxır. Ali təhsil müddətinin uzanması, əmək bazarında iştirakın artması və peşəkar fəaliyyətə başlamaq istəyi ailə qurmanın daha sonrakı yaşlara keçməsinə səbəb ola bilər.

Bununla yanaşı, gənclərin ailə qurmağa münasibəti də dəyişir. Müasir dövrdə nikah qərarı yalnız yaş amili ilə müəyyənləşmir. Gənclər həyat yoldaşı seçimi, maddi sabitlik, mənzil, təhsil və karyera kimi məsələləri də nəzərə alırlar.

Nikahların ümumi sayında da son illərdə dəyişiklik müşahidə olunur. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2025-ci ildə ölkədə 52 minə yaxın nikah qeydə alınıb. 2026-cı ilin ilk yarısında isə 19 224 nikah rəsmiləşdirilib ki, bu da 2025-ci ilin eyni dövründəki göstəricidən aşağıdır.

Beləliklə, Azərbaycanda evlənmə yaşının artması tək bir səbəblə izah edilə bilməz. Təhsilin uzanması, əmək bazarında möhkəmlənmək, maddi müstəqillik əldə etmək, mənzil problemi və ailə qurmağa münasibətin dəyişməsi bu prosesə təsir edən əsas amillər kimi nəzərdən keçirilə bilər.