"Bunker müəllimlər" və şişirdilmiş qiymətlər: Azərbaycanda repetitorluq böhranı nədən xəbər verir?

Azərbaycanda şagirdlərin məktəbdənkənar əlavə dərslərə müraciət etməsi artıq geniş yayılıb. Şagirdlərin əlavə bilik əldə etməsi, imtahanlara hazırlaşması baxımından repetitor xidmətlərinə tələbat artır. Xüsusilə qəbul və buraxılış imtahanlarına hazırlıq dövründə bir çox ailə övladının fərdi qaydada əlavə dərs almasına üstünlük verir. Hazırda gündəmdə olan məsələlərdən biri də bu xidmətlərin qiymətləridir. Araşdırmalarımıza görə, repetitorluq fəaliyyətində aylıq ödənişlər bir fənn üzrə 60-130 manat arasında dəyişir. Özünü "bunker müəllim" adlandıran və yüksək nəticə vəd edən bəzi müəllimlərdə isə qiymətlər daha yüksəkdir.

Bununla yanaşı, repetitorluğun təhsil sistemindəki rolu ilə bağlı müxtəlif yanaşmalar mövcuddur. Əlavə məşğələlər bəzi şagirdlər üçün tədrisin daha yaxşı mənimsənilməsinə imkan yaratsa da, repetitorluğun geniş miqyas alması məktəb təhsilinin funksiyası, şagirdlərin dərs yükü və ailələrin əlavə maliyyə xərcləri ilə bağlı suallar da doğurur. Bəs repetitorluq təhsilin keyfiyyətinə necə təsir edir? Onun məktəb təhsilini tamamlayan, yoxsa əvəz edən amilə çevrilməsi hansı nəticələrə gətirib çıxara bilər?

Milli.Az xəbər verir ki, təhsil eksperti Ramin Nurəliyev  Trend-ə bildirib ki, tədris ilinin başlanması ilə bağlı repetitorluq fəaliyyəti artıq geniş müzakirə olunur.

"Əslində, mən belə qiymətləndirərdim hal-hazırda bizim yuxarı siniflərdə, xüsusilə də ali təhsilə qəbul istiqamətində repetitorluq fəaliyyətinin təhsilə verdiyi töhfə danılmazdır. Çünki bu gün əgər repetitorluq fəaliyyəti olmasa, bizim uşaqların nəticələri də aşağı olar, ümumi olaraq orta ümumtəhsil məktəbindən kifayət qədər lazım olan bilik və bacarıqları mənimsəməkdə çətinlik çəkə bilərlər. Söhbət ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanından gedir.

Çünki hal-hazırda biz müəyyən edirik ki, ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanı 5-6 fənn üzrə 5-ci sinifdən 11-ci sinfə qədər olan bütün mövzuları əhatə edir. Yuxarı sinfə gələn bir şagird istər-istəməz həmin mövzuların bir qismini unudur. Mövzuların ciddi bir şəkildə təkrarən öyrənilməsi mütləqdir. Bu da orta ümumtəhsil məktəblərində mümkün olmadığı təqdirdə abituriyent əlbəttə ki, əlavə dəstək almaq məcburiyyətindədir. Bunun da yolu ya repetitorluq fəaliyyəti, yaxud da hazırlıq kurslarına istiqamətlənməkdir", - deyə o, əlavə edib.

Ekspert vurğulayıb ki, əgər hər hansı bir hazırlıq kursu ödənişli fəaliyyət göstərirsə, əlbəttə, repetitor müəllim də ödənişli fəaliyyət göstərə bilər.

"Müəllimlər qanun çərçivəsində VÖEN açaraq xidmət göstərib müəyyən qədər ödəniş tələb edə bilərlər. Amma əlbəttə, bu ödənişlər şişirdilmiş bir formada olmamalıdır. Bəzi hallarda biz diqqət yetiririk, xüsusilə də Dövlət İmtahan Mərkəzində müəyyən müddət işləmiş, "bunker", "marker" müəllim kimi fəaliyyət göstərmiş bəzi şəxslər xüsusilə də Dövlət İmtahan Mərkəzinin adından istifadə eləyərək repetitorluq fəaliyyəti göstərir və şagird sayı çoxaldığı təqdirdə də qiymətləri yüksəldir. Bu da ümumi olaraq, demək olar ki, repetitorluq bazarına müəyyən qədər təsir göstərir və digər müəllimlər də artıq buna görə qiyməti qaldırmaq məcburiyyətində qalır.

Ümumi olaraq deyək ki, hər bir müəllim öz təfəkkürünü sata bilər. Yəni burada hər hansı bir məhdudiyyət yoxdur. Dünyanın əksər ölkələrində fərdi hazırlıqlar, repetitorluq fəaliyyətləri var. Yəni burada hər hansı bir məhdudiyyətin tətbiq olunması doğru bir yanaşma olmaz", - deyə o, qeyd edib.

R. Nurəliyev qeyd edib ki, hər hansı müəllim orta ümumtəhsil məktəbində işləyirsə və işlədiyi müddətdə öz şagirdlərini fərdi repetitorluq fəaliyyətinə cəlb edir və buna məcbur edirsə, əsas problem məhz budur.

"Hər hansı məktəb direktoru ödənişli əsaslarla məktəbi müəllimlərə icarəyə verirsə və orada repetitorluq fəaliyyətinə şərait yaradırsa, ən böyük problem budur. Amma hər hansı müəllim məktəbdə işləmirsə və fərdi repetitor kimi fəaliyyət göstərirsə, burada hər hansı problem yoxdur. Tam əksinə, şagirdlərə müəyyən qədər dəstək verir, onların universitetə hazırlaşmasına köməklik göstərir.

Məktəbdə dərs deyən müəllimin şagirdləri öz yanına cəlb edərək, istər məktəbin öz inzibati binasında, istərsə də şəxsi evində, xüsusilə də öz şagirdlərinə repetitorluq fəaliyyəti göstərməsi doğru deyil. Yəni müəllim öz şagirdini məktəbdə öyrətməyə borcludur, çünki bunun müqabilində əməkhaqqı alır. Amma öz şagirdini məktəbdə öyrətməyərək, buna istəkli olmayaraq fərdi hazırlığa yanına çağırırsa, baxın, burada böyük problem var. Əgər məhdudiyyət tətbiq olunacaqsa, məktəblərdə repetitorluq fəaliyyətinə məhdudiyyət tətbiq olunmalıdır. Məktəbdə dərs deyən hər hansı müəllimin öz şagirdinin repetitor kimi onun yanına getməsinə müəyyən məhdudiyyət tətbiq olunmalıdır", - deyə o, bildirib.

Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)