Fici sahillərindəki adanı 1200 il əvvəl insanlar yaradıb

Əvvəllər bu adanın sunami dalğalarının gətirdiyi çöküntülər nəticəsində yarandığı düşünülürdü, lakin yeni araşdırma adanın insanlar tərəfindən süni şəkildə formalaşdırıldığı qənaətinə gəlib.

Milli.Az xəbər verir ki, tədqiqatçılar Ficidəki şimali Vanua Levu adası sahillərində yerləşən, böyük miqdarda dəniz qabıqlı rəqəmlərindən (molyusk qalıqlarından) ibarət olan adanın təbii fəlakət nəticəsi olmadığını müəyyən ediblər. Əksinə, bu ada böyük ehtimalla təxminən 1200 il əvvəl bölgədəki insan fəaliyyəti nəticəsində ortaya çıxıb.

2017-ci ildə Vanua Levu sahillərində geoarxeoloji tədqiqatlar aparan alimlər manqrov meşələri ilə əhatə olunmuş, 3000 kvadratmetrlik kiçik bir adaya rast gəliblər. Daha yaxından araşdırma zamanı məlum olub ki, bu quru parçası demək olar ki, tamamilə yeməli dəniz qabıqlı qalıqlarından və qumlu gildən ibarətdir.

Alimlər bildirirlər ki, bu qalıqlar təkcə səthdə deyil, yerin 30-50 santimetr dərinliyində də eyni sıxlıqdadır.

İlkin fərziyyələrə görə, eramızın 760-cı illəri radələrində baş vermiş güclü bir dalğa (sunami) dəniz dibindəki qabıq yataqlarını süpürərək bir yerə toplamış ola bilərdi. Lakin adadakı qabıqların növü bu ssenari ilə ziddiyyət təşkil edir:

Yeməli növlər: Qabıqların demək olar ki, hamısı qədim insanların qida kimi istifadə etdiyi növlərdir.

Daimi yığım: Karbon analizləri göstərir ki, bu qalıqlar bir neçə yüz il ərzində eyni yerə atılıb.

Arxeologiyada belə qədim məişət tullantılarından (qabıqlar, heyvan sümükləri və s.) yaranan təpələrə "midden" (məişət tullantısı yığını) deyilir. Sakit okeanın aşağı enliklərində yaşayan qədim xalqlar dəniz məhsulları ilə qidalandıqca, onların qabıqlarını suyun altındakı dayazlıqlara ataraq zamanla öz ayaqlarının altında süni adalar yaradıblar.

Platformadan quruya keçid
Tədqiqat qrupunun izahına görə:

"Bölgədəki bir çox qədim yaşayış məskənləri əvvəlcə suyun üzərində, dirəklər üzərində qurulmuş platformalarda olub. İnsanlar illərlə tullantılarını dəniz dibinə atdıqca və dəniz səviyyəsi bir qədər aşağı düşdükcə, bu tullantı yığınları quruya çevrilib və yaşayış üçün əlverişli hala gəlib."

Adada tapılan saxsı qab qırıntıları da adanın insan tərəfindən yaradıldığını sübut edir. Lakin hələlik ərazidə daş alətlər tapılmayıb. Alimlər yerli əhalinin şifahi tarixinə müraciət edərək, keçmişdə baş vermiş böyük dalğalar haqqında əfsanələri də araşdırmağı planlaşdırırlar.

Əgər bu tapıntı rəsmən təsdiqlənərsə, sözügedən ərazi Papua-Yeni Qvineyanın qərbindən sonra Cənubi Sakit okeanda tapılan ilk süni "tullantı adası" kimi tarixə düşəcək.

Lalə Qüdrətova
Milli.Az