Mavi gözlülərin sirri: Hamısı tək bir adamın nəslindəndir

Təkamül biologiyası və genetika sahəsində aparılan bu araşdırma sübut edir ki, mavi göz rəngi sadəcə bir variasiya deyil, minlərlə il əvvəl baş vermiş spesifik bir genetik mutasiyanın nəticəsidir.

Milli.Az xəbər verir ki, insanlıq tarixinin başlanğıcında bütün insanların qonur (qəhvəyi) gözlü olduğu elmi bir faktdır. Lakin Professor Hans Eyberq və komandasının hesabatına görə, təxminən 6-10 min il əvvəl bir mutasiya bu vəziyyəti kökündən dəyişdi:

OCA2 geni: Gözlərdə qonur piqmentin (melanin) istehsalına cavabdeh olan əsas mexanizmdir.

HERC2 geni: Baş verən mutasiya nəticəsində bu gen "OCA2" geninin işini tam dayandırmaq əvəzinə, onu məhdudlaşdıran bir "elektrik açarı" funksiyasını yerinə yetirməyə başladı.

Melanin istehsalı azaldığı üçün gözlər qonur rəngini itirdi və mavi rəng meydana çıxdı.

Araşdırmanın ən heyrətamiz tərəfi mavi gözlü insanların DNT quruluşudur. Qonur gözlü insanlar arasında genetik müxtəliflik çox yüksək olsa da, mavi gözlü fərdlərin hamısında bu mutasiya nöqtəsinin demək olar ki, eyni olduğu aşkarlanıb. Bu, bütün mavi gözlü insanların eyni mutasiyanı miras aldığını və nəhəng bir ailənin üzvləri olduğunu sübut edir. Bu mutasiyanın Avropada, Neolit dövründəki böyük köç dalğası zamanı baş verdiyi təxmin edilir.

Maraqlıdır ki, insan gözündə əslində "mavi piqment" deyə bir şey yoxdur. Mavi rəng gözün ön təbəqəsində (stroma) melaninin çox az olması səbəbindən işığın saçılması nəticəsində yaranır.

Bu rəng fiziki bir boyadan çox, optik bir illüziyadır.

Dünya əhalisinin təxminən 8-10%-i bu qrupa daxildir. Onlar bioloji olaraq "qonur göz istehsal etmə qabiliyyəti məhdudlaşdırılmış" şəxslərdir.

Mütəxəssislər valideynlərə xəbərdarlıq edirlər ki, körpəlikdə mavi olan gözlər yaş artdıqca piqment miqdarının çoxalması nəticəsində qonur rəngə çevrilə bilər. Bu, melaninin zamanla göz toxumalarında toplanması ilə bağlı olan təbii bir prosesdir.

Bu kəşf göstərir ki, mavi gözlü insanlar minlərlə il əvvəl Avropada yaşamış tək bir insanın genetik irsini daşıyan nəhəng və qədim bir nəslin davamçılarıdır.

Lalə Qüdrətova
Milli.Az