Dünyanın ən böyük mağarasında 325 milyon illik "Dəniz Bədheybəti" tapıldı

Dünyanın ən uzun mağara sistemi olan Məmunt Mağarasında (ABŞ, Kentukki) alimlər 325 milyon il əvvəl yaşamış iki yeni ibtidai köpəkbalığı növünün qalıqlarını aşkar ediblər. Bu kəşf bölgənin bir zamanlar zəngin bir dəniz ekosisteminə sahib olduğunu sübut edir.

Milli.Az xəbər verir ki, tədqiqatçılar tərəfindən "Troglocladodus trimblei" və "Glikmanius careforum" adı verilən bu yeni növlər "ktenakant" köpəkbalıqları qrupuna aiddir.

Hər iki növün uzunluğunun təxminən 3 metrdən 3.6 metrə qədər olduğu təxmin edilir. Bu, müasir okean ağüzlü köpəkbalıqlarının ölçüləri ilə müqayisə oluna bilər.

Troglocladodus trimblei: Adındakı "Troglo" (mağara) və "Cladodus" (şaxələnmiş diş) sözləri onun diş quruluşuna işarə edir. Bu növün dişləri haçalanmış formadadır.

Glikmanius careforum: Bu növün çənə quruluşu onun çox güclü dişləmə qabiliyyətinə malik olduğunu və sümükləri belə parçalaya bildiyini göstərir.

Kəşfin ən heyranedici məqamlarından biri köpəkbalığına aid qığırdaq toxumasının (çənə və qəlsəmə hissələri) daşlaşmış şəkildə tapılmasıdır. Köpəkbalıqlarının skleti sümükdən deyil, qığırdaqdan ibarət olduğu üçün onların fosilləşməsi (daşlaşması) təbiətdə çox nadir rast gəlinən bir hadisədir. Tapılan qalıqlar bu canlıların anatomiyası və qidalanma vərdişləri haqqında elmə yeni məlumatlar qazandırır.

Mağara sisteminin divarlarında və tavanında 70-dən çox fərqli qədim balıq növünə aid izlər tapılıb. Elm adamları bildirirlər ki, bu ərazi 325 milyon il əvvəl (Karbon dövründə) isti və sığ dəniz suları ilə örtülü olub. Mağaranın daxilindəki sabit temperatur və xarici təsirlərdən uzaq olması bu kövrək fosillərin milyon illərlə qorunub saxlanılmasına şərait yaradıb.

Milli Park Xidmətinin paleontoloqu Vinsent Santuççi (Vincent Santucci) qeyd edib ki, bu fosillər köpəkbalıqlarının təkamül xəritəsini yenidən formalaşdırır. Bu kəşf həm də bəzi köpəkbalığı ailələrinin mənşəyini elm dünyasının düşündüyündən 50 milyon il daha əvvələ aparıb çıxarır.

Lalə Qüdrətova
Milli.Az