Ermənilər hay deyil - Daha bir erməni mifi dağılır

Ermənilərin ən qədim xalq olduqları, dövlətləri olduğu barədə minillik mifləri alt-üst olur. Bu dəfə Bibliyada erməni xalqı və dövlət barədə hər hansı bir məlumata rast gəlinməməsi sosial şəbəkələrdə ən çox və qızğın müzakirə olunan məsələyə çevrilib. Müqəddəs kitabda hədsiz sayda tarixi yerlər, ölkə adları barədə məlumatlara rast gəlinsə də, Ermənistan və ermənilər barədə bir kəlmə də olsun söhbət getmir.

Və bunu polşalı din xadimi Qustav Qeçenin "Bibliya tarixləri" kitabını oxuduqdan sonra daha dəqiq bilmək olur. Moskvada 1989-cu ildə rus dilində dərc olunan kitabda xristianlığın mənşəyi barədə bildirilir ki, yəhudi cəmiyyəti və dövləti xristianlığın yaranmasından 11 əsr əvvəl yaranıb. Ermənistan və ermənilər barədə fakt olacağını səbirslizliklə gözləsələr də, buna rast gəlinmir, Qustav Qeçe bir dəfə də olsun onların adını çəkmir. Halbuki ermənilər illərdir ki, xristianlığı ilk qəbul edən xalq kimi fantastik nağıllar və rəvayətlər uydururlar.

Bəs hanı, sizin minillik tarixiniz? Polşalı tarixçi regionda siyasi-dini hadisələri vurğulayır, lakin qonşularımızdan bir kəlmə də danışmır. Bəs niyə belədir? Bəlli deyil. Əgər ən qədim xalqlar sırasındadırlarsa, niyə məşhur alim onların adlarını şəkmir? Ermənilər səs-küy salacaqlar ki, polyak alimin erməniləri görməyə gözü yoxdur. Cavab odur ki, sadəcə ermənilər həmin tarixi dövrdə olmayıblar. Və yaxud Vladimir Putinin dediyi kimi, "onlar orada olmayıb".

Belə bir fikir də var ki, ermənilərin dünya tarixində böyük rolu barədə miflər şişirdilib. Özü də ermənilərin rolu barədə elə ermənilər özləri yazır. Əgər ermənilər həqiqətən qədim xalqdırlarsa, niyə polşalı alim onlar barəsində bir yerdə də olsun qeyd aparmır? Axtarış sistemlərində erməni və Bibliya sözlərini axtarışa verəndə bir kəlmə də söz tapmaq mümkün deyil. Yalnız erməni müəlliflərinin yazdıqları "əsərlərdə" bu barədə danışılır. Onlar da ermənilərin yaşadıqları ərazilərin Kiçik Asiya, hətta Fələstin olduqları göstərilir. "Ermənistan" və erməni etnosu barədə Bibliyada bir kəlmə də olsun söz keçmir. Sadəcə ermənilər Bibliyada Ararat (Ağrı) dağından söz keçdiyini iddia edirlər. Lakin axı bu dağ niyə erməni dağı kimi keçməlidir? Nə vaxt bunu özəlləşdirdilər? Ermənilərin tez-tez adını çəkdikləri Urartu dövlətinə gəldikdə, bu heç bir vaxt erməni dövləti olmayıb.

Nəticədə onu deyə bilərik ki, Bibliyada ermənilər və erməni dövləti bir yerdə keçmir və onların erkən xristianlıq dövrlərində dünya tarixinə təsir etməkləri də sıfıra bərabərdir. Başqa sözlə o zaman ermənilər millət və dövlət kimi mövcud olmayıblar. İllər uzunu erməni xalqını "hay", ölkəlrini isə "Hayastan" kimi xarakterizə edilməsinə öyrəşmişik. Əslində isə bu kəlmələrin Ermənistana nə coğrafi, nə də mədəni-tarixi yaxınlığı var. Hay xalqı 18-19-cu əsrlərdə mərhələ ilə Balkanlara, oradan Qafqaza köçüb. Qafqazda isə Qafqaz Albaniyasının irsini və tarixi abidələrindən istifadə etməyə başlayıblar. Bu mənada hayların ermənilərə heç bir aidiyyatı yoxdur.

Kamran Seyidov
Milli.Az