Futbolçuların beyni barədə araşdırma həyəcan yaratdı

Britaniyalı keçmiş peşəkar futbolçular arasında aparılan araşdırmada onların beyin strukturunda müəyyən fərqlər, həmçinin yüksək narahatlıq və depressiya göstəriciləri aşkarlanıb.

Milli.Az İdman.Biz-ə istinadən bildirir ki,  London İmperial Kollecinin (Imperial College London) alimləri topa başla zərbə vurmaq kimi təkrarlanan baş təsirlərinin gələcəkdə demensiyanın yaranma riskinə təsir edib-etmədiyini müəyyənləşdirməyə çalışıblar.

Araşdırmaya yaşı 30-60 arasında olan 142 keçmiş peşəkar futbolçu cəlb edilib. Onlardan 126-sı İngiltərədə ən azı üç il tam peşəkar müqavilə ilə çıxış etmiş kişi, 16-sı isə Böyük Britaniya qadın futbolunun iki yüksək liqasından birində oynamış qadın futbolçu olub.

Nəticələr təmas idman növləri ilə məşğul olmayan, hərbi xidmətdə baş zədəsi riski yaşamayan, beyin silkələnməsi və digər nevroloji problemləri olmayan eyni yaş qrupundakı 56 sağlam şəxsin göstəriciləri ilə müqayisə edilib.

Yaddaş və düşünmə testlərində ciddi fərq aşkarlanmayıb

İştirakçıların idrak funksiyaları müxtəlif sorğular, yaddaş və düşünmə testləri vasitəsilə qiymətləndirilib. Futbolçuların nəticələri nəzarət qrupundakı şəxslərin göstəricilərindən ciddi şəkildə fərqlənməyib. Bununla belə, futbolçular diqqəti toplamaq, qərar qəbul etmək, plan qurmaq və gündəlik işləri yerinə yetirməklə bağlı subyektiv çətinliklər yaşadıqlarını daha çox bildiriblər.

Depressiya və narahatlıq göstəriciləri yüksək olub

Araşdırmada keçmiş futbolçular arasında psixoloji problemlərin daha geniş yayıldığı müəyyənləşdirilib. Oyunçuların 31 faizində klinik depressiya əlamətləri qeydə alınıb. Nəzarət qrupunda bu göstərici 9 faiz olub.

Keçmiş futbolçuların 42 faizi klinik narahatlıq səviyyəsinə uyğun əlamətlər göstərib. Futbolla və digər təmas idman növləri ilə məşğul olmayan şəxslər arasında isə bu göstərici 25 faiz təşkil edib.

MRT müayinəsi beyin strukturundakı fərqləri göstərib

Tələblərə cavab verən 124 keçmiş futbolçunun və nəzarət qrupundakı 40 şəxsin beyninin struktur maqnit-rezonans tomoqrafiyası aparılıb.

Müayinələr zamanı keçmiş futbolçularda yaddaş, diqqət, qərarvermə və emosiyaların tənzimlənməsində mühüm rol oynayan bəzi beyin sahələrində boz maddənin həcminin daha az olduğu müəyyən edilib. Fərqlər əsasən beynin alın, qurşaqvari və talamus nahiyələrində qeydə alınıb.

Bununla belə, keçmiş oyunçuların yalnız təxminən iki faizində davam edən neyrodegenerativ prosesə işarə edə biləcək ciddi beyin atrofiyası aşkarlanıb. Tədqiqatçılar bu nəticənin səbəblərini tam anlamaq üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğunu bildiriblər.

Alzeymer xəstəliyi ilə birbaşa əlaqə sübut edilməyib

Araşdırma futbol oynamaq və ya topa başla zərbə vurmaqla Alzeymer xəstəliyi arasında birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsinin olduğunu sübut etməyib.

Alimlər nəticələrin təkrarlanan baş təsirlərinin mümkün nəticələri ilə uyğunluq təşkil etdiyini, lakin bunun dəqiq əlaqəni təsdiqləmək üçün kifayət etmədiyini vurğulayıblar. Araşdırma əsasında ayrı-ayrı futbolçuların gələcəkdə demensiyaya tutulma riskini əvvəlcədən müəyyənləşdirmək də mümkün deyil.

Araşdırmanın aparıcı müəllifi Keyli Qreys Linç keçmiş peşəkar futbolçuların beynində demensiyanın adətən üzə çıxdığı yaşdan əvvəl müəyyən dəyişikliklərin müşahidə oluna biləcəyini bildirib. O, obyektiv idrak testlərində ciddi fərq aşkarlanmasa da, psixoloji simptomların və beyin görüntülərindəki struktur fərqlərinin diqqət tələb etdiyini vurğulayıb.

Müəllif: Tural Hüseyn (Milli.Az redaktor)