Dünya siyasətində təsir imkanları artıq təkcə hərbi güclə, iqtisadiyyatın həcmi və ya böyük dövlətlərlə müttəfiqlik münasibətləri ilə ölçülmür. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində əsas üstünlüklərdən biri dövlətin müxtəlif güc mərkəzləri arasında öz maraqlarına uyğun əməkdaşlıq məkanı yaratmaq, coğrafi məsafələri iqtisadi fürsətə, siyasi etimadı isə strateji kapitala çevirmək bacarığıdır.
Azərbaycan məhz bu istiqamətdə ardıcıl xarici siyasət həyata keçirir.
Prezident İlham Əliyevin 19-21 noyabr 2026-cı il tarixlərini əhatə edən Vyetnama rəsmi səfəri də Bakının son illərdə formalaşdırdığı çoxşaxəli diplomatik strategiyanın mühüm tərkib hissəsidir.
Bu səfərin əhəmiyyətini yalnız Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin inkişafı ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmazdı. Söhbət Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiyadakı siyasi və iqtisadi mövqelərini genişləndirməsindən, yeni bazarlara çıxış imkanlarını artırmasından və ölkənin qlobal nəqliyyat, enerji və istehsal zəncirlərində rolunu gücləndirməsindən gedir.
Başqa sözlə, Bakı Hanoyla münasibətləri inkişaf etdirməklə sadəcə yeni tərəfdaş qazanmır. Azərbaycan özünün geoiqtisadi təsir dairəsini genişləndirir.
Burada diqqət çəkən əsas məqam ondan ibarətdir ki, Azərbaycan bu prosesdə böyük güclərin regional rəqabətinin passiv iştirakçısı deyil. Bakı öz diplomatik gündəliyini müəyyənləşdirən, tərəfdaşlıqların məzmununu milli maraqlarına uyğun formalaşdıran müstəqil siyasi mərkəz kimi çıxış edir.
Bakı üçün Vyetnam niyə strateji əhəmiyyət daşıyır?
Vyetnam təsadüfi tərəfdaş deyil.
Bu ölkə son onilliklərdə Cənub-Şərqi Asiyanın mühüm sənaye və ixrac mərkəzlərindən birinə çevrilib. Çin, ABŞ, Yaponiya, Cənubi Koreya və Avropa İttifaqı ilə geniş iqtisadi əlaqələrə malik Vyetnam qlobal istehsal zəncirlərində getdikcə daha əhəmiyyətli mövqe tutur.
2025-ci ildə Vyetnam iqtisadiyyatı 8,02 faiz böyüyüb. Ümumi daxili məhsulun həcmi təxminən 514 milyard dollara, xarici ticarət dövriyyəsi isə 930,05 milyard dollara çatıb.
Bu rəqəmlər Hanoyun iqtisadi çəkisini aydın göstərir.
Azərbaycan üçün belə bir iqtisadiyyatla strateji tərəfdaşlığın qurulması ilk növbədə üç mühüm imkan yaradır.
Birincisi, Azərbaycan ixracının coğrafiyasını genişləndirmək və qeyri-neft məhsulları üçün yeni bazarlar formalaşdırmaq.
İkincisi, Vyetnamın sənaye, elektronika, emal və texnologiya sahələrində topladığı təcrübəni Azərbaycanın iqtisadi şaxələndirmə siyasəti ilə əlaqələndirmək.
Üçüncüsü, Cənub-Şərqi Asiyanın iqtisadi əlaqələr sisteminə daha fəal inteqrasiya etməklə Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsini gücləndirmək.
Bu baxımdan Vyetnam Bakı üçün yalnız ayrıca milli bazar deyil, daha geniş Asiya-Sakit okean iqtisadi məkanına çıxış istiqamətlərindən biridir.
Azərbaycanın üstünlüyü isə ondan ibarətdir ki, ölkə bu əməkdaşlığa yalnız enerji ehtiyatları ilə deyil, inkişaf edən nəqliyyat infrastrukturu, investisiya imkanları, sənaye potensialı və regional əlaqələndirici rolu ilə qoşula bilər.
Məhz bu amillər münasibətləri adi ticarət tərəfdaşlığından daha yüksək səviyyəyə çıxarır.
Tarixi etimaddan strateji tərəfdaşlığa
Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onların möhkəm tarixi və humanitar təmələ malik olmasıdır.
1959-cu il iyulun 23-də Vyetnam Demokratik Respublikasının Prezidenti Ho Şi Min Bakıya səfər edib. Onun Xəzər dənizindəki əfsanəvi "Neft Daşları"na göstərdiyi maraq təsadüfi deyildi. Həmin dövrdə Azərbaycan neft sənayesinin texnoloji imkanları Vyetnamın gələcək enerji sektorunun inkişafı üçün mühüm təcrübə mənbəyi idi.
Sonrakı illərdə azərbaycanlı neftçilər Vyetnamda neft sənayesinin formalaşmasına ciddi töhfə verdilər.
1981-ci ildə yaradılan "Vietsovpetro" Sovet-Vyetnam birgə müəssisəsinin fəaliyyətində təxminən iki min azərbaycanlı neft mütəxəssisinin iştirak etməsi bu əməkdaşlığın miqyasını göstərir.
1983-cü ildə Heydər Əliyevin SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini kimi Vyetnama səkkizgünlük səfəri isə münasibətlərin siyasi və iqtisadi baxımdan möhkəmlənməsində mühüm mərhələ oldu.
Bu tarixi əlaqələrin daha bir vacib istiqaməti təhsildir.
Müxtəlif illərdə beş mindən artıq vyetnamlı Azərbaycanda təhsil alıb. Onların bir hissəsi sonradan Vyetnamın dövlət idarəçiliyində, silahlı qüvvələrində, sənayesində və elm müəssisələrində məsul vəzifələr tutub.
Əslində, Azərbaycan hələ onilliklər əvvəl Vyetnamda özünə münasibətdə müsbət təsəvvürə malik peşəkar və intellektual mühitin formalaşmasına töhfə vermişdi.
Bugünkü siyasi münasibətlərdə həmin insan kapitalının əhəmiyyətini qiymətləndirməmək olmaz.
Lakin müasir geosiyasətdə tarixi dostluğun davamlı strateji üstünlüyə çevrilməsi üçün onun konkret iqtisadi nəticələrlə möhkəmləndirilməsi vacibdir.
Prezident İlham Əliyevin 2014-cü ildə Hanoya, Vyetnam Prezidenti Çıonq Tan Şanqın isə 2015-ci ildə Bakıya səfərləri münasibətlərin yeni mərhələsinin əsasını qoydu.
Həlledici siyasi addım 2025-ci il mayın 7-də atıldı. Vyetnam Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi To Lamın Azərbaycana dövlət səfəri zamanı iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın qurulması haqqında Birgə Bəyanat qəbul edildi.
Bu sənəd münasibətlərə keyfiyyətcə yeni məzmun qazandırdı.
2026-cı ilin aprelindən To Lamın həm Kommunist Partiyasının Baş katibi, həm də Vyetnam Prezidenti vəzifələrini tutması yüksək səviyyəli siyasi dialoqun institusional əhəmiyyətini daha da artırır.
İlham Əliyevin hazırkı səfəri isə 2025-ci ildə Bakıda qəbul edilmiş strateji qərarların praktiki müstəviyə keçirilməsi baxımından mühüm fürsətdir.
Azərbaycan üçün əsas məsələ diplomatik yaxınlığın iqtisadi gücə çevrilməsidir.
Ticarətdəki disbalans: strateji tərəfdaşlığın həll etməli olduğu problem
Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin iqtisadi göstəricilərinə nəzər saldıqda diqqət çəkən ciddi ziddiyyət ortaya çıxır.
Bir tərəfdə Vyetnam kimi nəhəng ixrac potensialına malik sənaye iqtisadiyyatı, digər tərəfdə isə enerji resursları, tranzit imkanları və artan qeyri-neft istehsalı ilə seçilən Azərbaycan dayanır.
Bununla belə, mövcud ikitərəfli ticarət dövriyyəsi real potensialdan xeyli aşağıdır.
2024-cü ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 223,93 milyon dollar təşkil etdiyi halda, 2025-ci ildə bu göstərici 153,41 milyon dollara enib.
Azalma təxminən 31,5 faizdir.
Daha diqqətçəkən məqam ticarətin strukturudur.
2025-ci ilin qeydə alınmış mal ticarəti statistikasına görə, Azərbaycanın Vyetnama ixracı təxminən 1,1 milyon dollar, bu ölkədən idxalı isə 152,3 milyon dollar olub.
Bu rəqəmlər iqtisadi münasibətlərin tarazlaşdırılması və Azərbaycan ixracının genişləndirilməsi məsələsini ön plana çıxarır.
Burada bir mühüm məqamı da nəzərə almaq lazımdır: enerji tədarükünün həcmi ilə gömrük statistikasında qeydə alınan ikitərəfli ixrac göstəriciləri həmişə üst-üstə düşməyə bilər. Bununla belə, ticarətdəki kəskin asimmetriya ciddi iqtisadi təhlil tələb edir.
Problemin kökündə siyasi iradənin çatışmazlığı deyil, iqtisadi əməkdaşlığın hələ də məhdud sahələr üzərində qurulması dayanır.
Azərbaycanın Vyetnama ixracı uzun müddət neft tədarükünün dəyişkənliyindən asılı olub. Qeyri-neft ixracı, sənaye kooperasiyası və qarşılıqlı investisiyalar isə mövcud potensiala uyğun səviyyəyə çatmayıb.
Bu vəziyyət dəyişməlidir.
Azərbaycan Vyetnamla münasibətlərdə yalnız xammal ixracatçısı və hazır sənaye məhsullarının idxalçısı rolunda qalmamalıdır.
Bakı üçün daha sərfəli model qarşılıqlı investisiyalara, birgə istehsala, texnologiya transferinə və üçüncü ölkələrin bazarlarına çıxışa əsaslanan əməkdaşlıqdır.
Vyetnamın elektronika, yüngül sənaye, maşınqayırma və aqrar emal sahələrindəki imkanları Azərbaycanın sənaye parkları, sənaye məhəllələri və Ələt Azad İqtisadi Zonası ilə əlaqələndirilə bilər.
Xüsusilə Azərbaycan ərazisində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması perspektivi diqqətə layiqdir.
Belə müəssisələr həm daxili bazarın müəyyən tələbatını ödəyə, həm də regional ixrac üçün yeni imkanlar aça bilər.
Digər tərəfdən, Azərbaycan istehsalçıları Vyetnam bazarında neft-kimya məhsulları, kimya sənayesi, müəyyən aqrar məhsullar və sənaye xidmətləri üzrə imkanları araşdırmalıdırlar.
Bunun üçün təkcə hökumətlərarası siyasi razılaşmalar kifayət deyil. Sahibkarlar arasında birbaşa əlaqələr, bazar araşdırmaları, logistika həlləri və investisiya təminatları da formalaşdırılmalıdır.
2025-ci ildə yaradılan Azərbaycan-Vyetnam Birgə Biznes Şurası məhz bu istiqamətdə nəticə verməlidir.
Strateji tərəfdaşlığın real dəyəri imzalanan memorandumların sayı ilə deyil, həmin sənədlərin nə qədər investisiyaya, istehsal gücünə və ixrac müqaviləsinə çevrilməsi ilə ölçüləcək.
Enerji diplomatiyası: neft satışından texnoloji tərəfdaşlığa
Azərbaycanla Vyetnam arasında ənənəvi əməkdaşlıq istiqaməti enerji sektorudur.
Bu sahədə Azərbaycanın tarixi təcrübəsi və beynəlxalq bazarlarda qazandığı mövqe ölkəmizə mühüm üstünlük verir.
2023-cü ildən bəri Azərbaycandan Vyetnama 1,1 milyon tondan artıq xam neft tədarük edilib.
2025-ci ildə SOCAR ilə Vyetnamın enerji tərəfdaşları arasında neft-qaz yataqlarının kəşfiyyatı, hasilatı, texniki xidmətlər və kadr hazırlığı sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün sənədlər imzalanıb.
Lakin strateji baxımdan daha vacib məsələ bu əməkdaşlığın hansı istiqamətdə inkişaf etməsidir.
Azərbaycan yalnız xam neft satmaqla kifayətlənməməli, neft emalı, neft-kimya, mühəndislik xidmətləri, texnoloji modernləşmə və birgə investisiya layihələrində də iştirakını genişləndirməlidir.
Bu yanaşma SOCAR-ın beynəlxalq fəaliyyətinin şaxələndirilməsinə, Azərbaycan mütəxəssislərinin xarici bazarlarda iştirakının artmasına və ölkəmizin enerji xidmətləri ixracatçısı kimi mövqeyinin güclənməsinə xidmət edə bilər.
Başqa sözlə, vaxtilə azərbaycanlı neftçilərin Vyetnam sənayesinin qurulmasına verdiyi töhfə bu gün yeni texnoloji əməkdaşlıq formatında davam etdirilə bilər.
Burada bərpaolunan enerji sahəsi də xüsusi diqqət çəkir.
2026-cı il sentyabrın 25-də Azərbaycanın Energetika Nazirliyi ilə Vyetnamın ROX Group şirkəti arasında günəş və külək elektrik stansiyaları layihələrinin həyata keçirilməsi imkanlarının qiymətləndirilməsinə dair memorandum imzalanıb.
Naxçıvanda günəş, Bakı ətrafında isə külək enerjisi layihələri üzrə əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunur.
Hələlik bu təşəbbüslər yekun investisiya qərarı demək deyil. Bununla belə, Vyetnam kapitalının Azərbaycan enerji bazarına maraq göstərməsi mühüm siqnaldır.
Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyası xarici investisiyaların cəlbi, yeni texnologiyaların tətbiqi və enerji ixracının uzunmüddətli şaxələndirilməsi baxımından əlavə imkanlar yaradır.
Vyetnam şirkətlərinin bu prosesə qoşulması Bakının enerji diplomatiyasının coğrafiyasını genişləndirə bilər.
Beləliklə, enerji əməkdaşlığının mahiyyəti dəyişir: ənənəvi neft tərəfdaşlığından investisiya və texnologiya mübadiləsinə əsaslanan daha mürəkkəb iqtisadi münasibətlər modelinə keçid üçün zəmin yaranır.
Orta Dəhliz: Azərbaycan Vyetnam üçün niyə əhəmiyyətli tranzit tərəfdaşıdır?
Azərbaycan-Vyetnam strateji tərəfdaşlığının ən maraqlı istiqamətlərindən biri nəqliyyat geosiyasiyasıdır.
Qlobal ticarətdə marşrutların şaxələndirilməsi, təchizat zəncirlərinin təhlükəsizliyi və logistika xərclərinin optimallaşdırılması getdikcə daha mühüm əhəmiyyət qazanır.
Xüsusilə ixrac yönümlü iqtisadiyyatlar alternativ nəqliyyat bağlantılarının yaradılmasına maraq göstərirlər.
Vyetnam da istisna deyil.
Azərbaycan isə Cənubi Qafqazın əsas nəqliyyat qovşaqlarından biri kimi Mərkəzi Asiya, Xəzər hövzəsi, Türkiyə və Avropa arasında mühüm əlaqələndirici mövqeyə malikdir.
Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu, yəni Orta Dəhliz, bu baxımdan Azərbaycanın geoiqtisadi çəkisini artıran əsas layihələrdən biridir.
Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və digər infrastruktur imkanları ölkənin tranzit potensialını gücləndirir.
Vyetnam üçün bu imkanlar Çindən və Mərkəzi Asiyadan keçən uyğun multimodal marşrutlar vasitəsilə Avropa bazarlarına əlavə çıxış variantları yarada bilər.
Artıq müəyyən müsbət dinamika müşahidə olunur.
Azərbaycanın Energetika Nazirliyinin məlumatına əsasən, ölkəmiz üzərindən Vyetnamla əlaqəli tranzit daşımaları 2025-ci ildə 200 faizdən çox, 2026-cı ilin ilk doqquz ayında isə əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə təxminən 600 faiz artıb.
Əlbəttə, faiz göstəricilərinin yüksək olması hələ böyük həcmli və dayanıqlı yük axınının formalaşması demək deyil.
Başlanğıc bazası aşağı olduqda artım tempi təsiredici görünə bilər.
Buna baxmayaraq, prosesin özü diqqətə layiqdir: Vyetnamla bağlı yük daşımalarında Azərbaycan marşrutuna kommersiya marağı yaranır.
Burada Bakının qarşısında konkret vəzifə dayanır.
Azərbaycan mövcud coğrafi üstünlüyünü rəqabətədavamlı logistika xidmətinə çevirməlidir.
Bunun üçün tarif siyasətinin əlaqələndirilməsi, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, yükdaşımaların rəqəmsallaşdırılması və tranzit müddətlərinin proqnozlaşdırıla bilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Orta Dəhlizin imkanlarını Vyetnamın istehsal və ixrac şəbəkələri ilə əlaqələndirmək üçün daşıyıcı şirkətlər, liman operatorları və logistika mərkəzləri arasında birbaşa əməkdaşlıq lazımdır.
Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizi isə uyğun yük kateqoriyaları və marşrutlar üzrə əlavə əlaqələndirmə imkanları yarada bilər.
Lakin burada iqtisadi reallıq nəzərdən qaçırılmamalıdır: uzaq məsafəli ticarətdə Azərbaycan marşrutu bütün hallarda dəniz daşımalarını əvəz edə bilməz. Onun üstünlüyü konkret istiqamətlər üzrə sürət, etibarlılıq və marşrut şaxələndirilməsi təmin edildiyi hallarda ortaya çıxacaq.
Məhz buna görə nəqliyyat əməkdaşlığı siyasi bəyanatlardan daha çox texniki-iqtisadi hesablamalara əsaslanmalıdır.
Müdafiə sənayesi və təhlükəsizlik: Bakının yeni əməkdaşlıq imkanları
Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərində diqqət çəkən istiqamətlərdən biri də müdafiə və təhlükəsizlik sahələridir.
2025-ci ildə imzalanmış sənədlər hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün siyasi və hüquqi əsas yaradıb.
Tərəflər müdafiə sənayesi, mütəxəssis hazırlığı, hərbi-texniki xidmətlər, birgə tədqiqatlar və istehsal sahələrində əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə edirlər.
Bu istiqamət Azərbaycanın maraqları baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Son illərdə Azərbaycan müdafiə sənayesinin inkişafı, hərbi texnologiyaların tətbiqi və silahlı qüvvələrin modernləşdirilməsi istiqamətində mühüm təcrübə toplayıb.
2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsi və sonrakı dövrdə təhlükəsizlik sahəsində əldə olunan təcrübə müasir hərbi planlaşdırma, texnoloji uyğunlaşma və əməliyyat təminatı məsələlərinin əhəmiyyətini göstərib.
Azərbaycan bu təcrübənin müvafiq istiqamətlərindən beynəlxalq hərbi-texniki əməkdaşlıqda faydalana bilər.
Vyetnam isə öz növbəsində geniş müdafiə infrastrukturu, mühəndislik bazası və hərbi sənaye potensialına malik dövlətdir.
Bu imkanların qarşılıqlı əlaqələndirilməsi perspektivdə hər iki tərəf üçün faydalı layihələrin reallaşdırılmasına şərait yarada bilər.
Birgə istehsal, texnologiya mübadiləsi, texniki xidmət və kadr hazırlığı bu əməkdaşlığın ən real istiqamətləridir.
Azərbaycanın mina təhlükəsi ilə mübarizə və humanitar minatəmizləmə sahəsində qazandığı təcrübə də ayrıca əməkdaşlıq mövzusuna çevrilə bilər.
Burada əsas məqsəd müdafiə sahəsində münasibətləri yalnız məhsul alqı-satqısı ilə məhdudlaşdırmamaq, uzunmüddətli texnoloji və sənaye əlaqələri qurmaqdır.
Suverenlik prinsipi və Bakının müstəqil diplomatiyası
Azərbaycanla Vyetnamın siyasi yaxınlaşmasını şərtləndirən amillər yalnız iqtisadi maraqlarla məhdudlaşmır.
Hər iki ölkə üçün dövlət suverenliyi, ərazi bütövlüyü və xarici siyasətdə müstəqil qərarvermə imkanları prinsipial əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam təmin etdikdən sonra beynəlxalq münasibətlərdə daha geniş siyasi və iqtisadi təşəbbüslərlə çıxış etmək imkanlarını artırıb.
Bakı artıq regional təhlükəsizlik məsələləri ilə yanaşı, transregional iqtisadi əməkdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq bağlantıların inkişafında da fəal mövqe tutur.
Vyetnamla strateji tərəfdaşlıq bu siyasətin Asiya istiqamətində mühüm davamıdır.
Bu münasibətlərdə diqqət çəkən cəhət odur ki, tərəflər əməkdaşlığı üçüncü dövlətlərə qarşı yönəlmiş siyasi bloklaşma üzərində deyil, qarşılıqlı maraqlar və beynəlxalq hüququn fundamental prinsipləri əsasında inkişaf etdirirlər.
BMT və Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində qarşılıqlı əlaqələr bu siyasi etimadı daha da möhkəmləndirib.
Prezident İlham Əliyevin 2025-ci ilin mayında verdiyi bəyanatda Vyetnamın Azərbaycanın BMT Təhlükəsizlik Şurasındakı fəaliyyətinə göstərdiyi dəstəyi xüsusi vurğulaması da bu münasibətlərin diplomatik əsasını nümayiş etdirir.
Azərbaycan üçün belə tərəfdaşlıqların xüsusi əhəmiyyəti var.
Çünki müasir beynəlxalq sistemdə dövlətin xarici siyasət manevr imkanları yalnız ənənəvi müttəfiqləri ilə deyil, müxtəlif coğrafiyalarda yaratdığı etibarlı siyasi əlaqələrlə də müəyyən olunur.
Bakı Vyetnamla münasibətləri dərinləşdirməklə Cənub-Şərqi Asiyada uzunmüddətli diplomatik dayaqlarını gücləndirir.
Bu, Azərbaycanın heç bir güc mərkəzinin geosiyasi gündəliyindən asılı olmayan, çoxvektorlu və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət xəttinin göstəricisidir.
Humanitar əlaqələr: Azərbaycanın Vyetnamda formalaşdırdığı etimad kapitalı
Dövlətlərarası münasibətlərin davamlılığı yalnız iqtisadi maraqlar və siyasi razılaşmalarla təmin edilmir.
Xalqlar arasında etimad, təhsil əlaqələri və humanitar təşəbbüslər strateji tərəfdaşlığın uzunömürlü olmasında mühüm rol oynayır.
Azərbaycanın Vyetnamla münasibətlərində bu istiqamətdə ciddi tarixi baza mövcuddur.
Azərbaycanda təhsil almış minlərlə vyetnamlı mütəxəssis iki ölkə arasında özünəməxsus mənəvi və peşəkar körpü yaradıb.
Bu əlaqələrin yeni nəsillər arasında davam etdirilməsi vacibdir.
Heydər Əliyev Fondunun Vyetnamda həyata keçirdiyi təhsil və humanitar layihələr Azərbaycanın müsbət beynəlxalq imicinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycanın 2024-cü ildə tayfunun fəsadlarının aradan qaldırılması üçün 200 min dollar, 2025-ci ildə isə daşqınlardan zərər çəkənlərə yardım məqsədilə 100 min dollar ayırması da ikitərəfli münasibətlərin yalnız iqtisadi hesablamalara əsaslanmadığını göstərir.
Bu addımlar Bakının etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilməsinə töhfə verir.
Lakin humanitar əməkdaşlığın gələcək mərhələdə daha sistemli xarakter alması lazımdır.
Birgə universitet proqramları, mühəndislik və energetika üzrə təqaüdlər, elmi tədqiqat layihələri, mədəniyyət mübadiləsi və turizm əlaqələri bu istiqamətdə yeni imkanlar yarada bilər.
Birbaşa aviasiya əlaqələrinin qurulması və viza prosedurlarının sadələşdirilməsi də işgüzar və humanitar münasibətlərə əlavə təkan verə bilər.
Azərbaycan üçün əsas məqsəd Vyetnamda tarixi dostluğa əsaslanan müsbət münasibəti yeni nəsil siyasi, iqtisadi və intellektual əlaqələrlə möhkəmləndirmək olmalıdır.
Strateji tərəfdaşlığın növbəti sınağı: Bakı nə əldə etməlidir?
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri mühüm siyasi hadisədir. Lakin onun uzunmüddətli əhəmiyyəti gələcəkdə əldə ediləcək praktiki nəticələrdən asılı olacaq.
Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərində yeni mərhələnin uğurlu olması üçün bir neçə məsələnin həlli xüsusi önəm daşıyır.
İlk növbədə, ticarətin həcmi və strukturu dəyişməlidir. Azərbaycanın Vyetnama qeyri-neft ixracının artırılması və mövcud disbalansın azaldılması iqtisadi əməkdaşlığın əsas prioritetlərindən birinə çevrilməlidir.
İkinci mühüm məsələ qarşılıqlı investisiyalardır. Vyetnam şirkətlərinin Azərbaycanda fəaliyyətinin genişləndirilməsi, xüsusilə emal sənayesi, bərpaolunan enerji və logistika layihələrinə cəlb edilməsi vacibdir.
Üçüncü istiqamət texnologiya və istehsal əməkdaşlığıdır. Azərbaycan yalnız hazır məhsul idxal edən bazar kimi deyil, yeni istehsal və ixrac layihələrinin həyata keçirildiyi regional platforma kimi təqdim olunmalıdır.
Dördüncü məsələ Azərbaycanın tranzit potensialının Vyetnamın xarici ticarət ehtiyacları ilə əlaqələndirilməsidir. Bunun üçün konkret yük kateqoriyaları, tariflər və multimodal daşıma mexanizmləri üzrə razılaşmalar tələb olunur.
Beşinci istiqamət isə siyasi qərarların icrasına nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsidir.
2025-ci ildə Azərbaycan-Vyetnam Hökumətlərarası Komissiyasının Hanoyda keçirilmiş üçüncü iclası çərçivəsində 2025-2027-ci illəri əhatə edən, 17 prioritet sahə üzrə 58 tədbirdən ibarət əməkdaşlıq istiqamətləri hazırlanıb.
İndi əsas məsələ bu təşəbbüslərin kağız üzərində qalmamasıdır.
Hər bir iri layihə üzrə konkret icra qrafiki, məsul qurumlar, maliyyələşdirmə mənbələri və ölçülə bilən nəticələr müəyyənləşdirilməlidir.
Bu yanaşma strateji tərəfdaşlığı diplomatik statusdan real iqtisadi mexanizmə çevirə bilər.
Məhz burada Azərbaycan diplomatiyasının qarşısında yeni keyfiyyət vəzifəsi dayanır: siyasi səviyyədə əldə olunmuş yüksək etimadı ölkənin sənaye, investisiya və ixrac maraqlarına xidmət edən davamlı əməkdaşlıq sisteminə çevirmək.
Nəticə: Bakı-Hanoy xətti Azərbaycanın qlobal mövqelərini necə gücləndirə bilər?
Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin inkişafı daha geniş geosiyasi mənzərənin tərkib hissəsidir.
Beynəlxalq sistemin transformasiyası, qlobal ticarət marşrutlarının yenidən qurulması və Asiyanın dünya iqtisadiyyatındakı rolunun artması orta ölçülü dövlətlər üçün yeni imkanlar yaradır.
Bu şəraitdə Azərbaycan ənənəvi tərəfdaşlarla münasibətləri qorumaqla yanaşı, öz diplomatik və iqtisadi fəaliyyət coğrafiyasını ardıcıl şəkildə genişləndirir.
Vyetnam istiqaməti həmin strategiyanın perspektivli elementlərindən biridir.
Bakı üçün Hanoy Cənub-Şərqi Asiyanın iqtisadi və siyasi imkanlarına çıxış baxımından mühüm tərəfdaşdır.
Hanoy üçün isə Azərbaycan Xəzər hövzəsinə, Cənubi Qafqaza, Mərkəzi Asiyaya və Avropaya uzanan nəqliyyat və iqtisadi əlaqələr sistemində əlavə imkanlar yaradır.
Bu qarşılıqlı maraqlar strateji tərəfdaşlığın davamlı inkişafı üçün əlverişli əsas formalaşdırır.
Lakin Azərbaycanın məqsədi yalnız iki ölkə arasında əlaqələrin genişlənməsi ilə məhdudlaşmamalıdır.
Əsas hədəf Azərbaycanın Cənub-Şərqi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında iqtisadi, enerji və nəqliyyat əməkdaşlığının təşəbbüskar mərkəzlərindən birinə çevrilməsidir.
Belə bir yanaşma ölkənin geosiyasi əhəmiyyətini artırmaqla yanaşı, milli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, ixrac bazarlarının genişlənməsinə və beynəlxalq investisiya axınlarının cəlbinə də xidmət edə bilər.
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfərinin strateji mahiyyəti məhz bu perspektivdə üzə çıxır.
Azərbaycan qlobal siyasətdə yerini yalnız coğrafi mövqeyi və enerji resursları hesabına müəyyənləşdirmir. Bakı özünün beynəlxalq əlaqələr sistemini məqsədyönlü şəkildə genişləndirərək iqtisadi və siyasi təsir imkanlarını artırmağa çalışır.
Bu baxımdan Bakı-Hanoy xətti uzaq coğrafiyalar arasında adi diplomatik münasibət nümunəsi deyil. O, Azərbaycanın müstəqil xarici siyasətinin, iqtisadi praqmatizminin və yeni tərəfdaşlıq məkanları formalaşdırmaq qabiliyyətinin konkret təzahürüdür.
Əlbəttə, qarşıda ciddi vəzifələr var. Ticarətdəki disbalans aradan qaldırılmalı, investisiya layihələri reallaşdırılmalı, logistika imkanları kommersiya nəticələrinə çevrilməlidir.
Ancaq bir məqam artıq aydındır: Azərbaycan Vyetnamla strateji tərəfdaşlıq qurmaqla özünü yalnız Xəzər regionunun enerji və tranzit dövləti kimi deyil, Avrasiya ilə Asiya-Sakit okean məkanı arasında fəal iqtisadi və siyasi tərəfdaş kimi mövqeləndirmək niyyətindədir.
Bu strategiyanın uğuru isə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə müstəqil qərarvermə imkanlarını daha da genişləndirə bilər.
XXI əsrdə dövlətlərin gücü yalnız nə qədər əraziyə və resursa sahib olmaları ilə deyil, həmin imkanları hansı miqyasda siyasi nüfuza, iqtisadi üstünlüyə və uzunmüddətli strateji tərəfdaşlığa çevirə bilmələri ilə ölçülür. Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin əsas geosiyasi məntiqi də məhz bundan ibarətdir.
Milli.Az