Uzun illər istifadə edilməyən köhnə smartfonlar evdə ciddi yanğın təhlükəsi yarada bilər. Hətta cihaz tamamilə sönülü və enerjisi bitmiş vəziyyətdə olsa belə, onun batareyasında kimyəvi proseslər davam edir.
Milli.Az xəbər verir ki, bir çox insan yeni telefon aldıqdan sonra köhnə cihazını ehtiyat üçün siyirməyə qoyur. Bəzən həmin telefonlar illərlə, hətta onilliklərlə orada qalır. Lakin ilk baxışdan zərərsiz görünən bu cihazlar müəyyən hallarda evdə yanğına səbəb ola bilər.
Köhnə telefonlar niyə təhlükəlidir?
Təhlükənin əsas səbəbi smartfonlarda istifadə olunan litium-ion batareyalardır. Telefon tamamilə boşalmış və ya uzun müddət istifadə edilməmiş olsa belə, onun batareyası kimyəvi cəhətdən aktiv olaraq qalır. Zaman keçdikcə batareyanın daxilində dəyişikliklər baş verir.
Materiallar köhnəlir, daxili quruluş sabitliyini itirir və müəyyən hallarda kimyəvi reaksiyalar nəzarətdən çıxa bilər. Xüsusilə batareyanın həddindən artıq boşalması problem yarada bilər. Belə vəziyyətlərdə batareyanın qeyri-sabit reaksiyalara məruz qalma ehtimalı artır.
Təhlükəli vəziyyətin yaranması üçün yüksək elektrik gərginliyi və ya güclü xarici təsir mütləq deyil. İlk baxışdan nəzərə çarpmayan kiçik qüsur belə batareyanın daxildən qızmasına səbəb ola bilər.
Nəticədə "termal qaçış" adlanan proses başlaya bilər. Bu zaman batareyanın temperaturu sürətlə yüksəlir və o, öz-özünə alışa bilər. Əgər köhnə telefon kağız, geyim və digər tezalışan əşyaların arasında saxlanılırsa, kiçik yanğın qısa müddətdə böyüyərək bütün mənzilə, hətta evə yayıla bilər.
Köhnə telefonları evdə saxlamaq olarmı?
Yanğınsöndürən və "FeuerwehrWilli" adlı YouTube kanalının müəllifi köhnə smartfonların illərlə evdə saxlanılmasını tövsiyə etmir. Onun sözlərinə görə, artıq istifadə edilməyən cihazları mümkün qədər tez müvafiq qaydada utilizasiyaya vermək lazımdır. Bunun üçün elektron tullantıların qəbulu məntəqələrindən, xüsusi texnika toplama mərkəzlərindən və mağazaların köhnə cihazların geri qaytarılması proqramlarından istifadə etmək mümkündür.
Köhnə telefonu necə təhlükəsiz utilizasiya etmək olar?
Mütəxəssis köhnə telefonların utilizasiya məntəqəsinə daşınması zamanı da ehtiyatlı olmağı tövsiyə edir. O, təhlükəsizlik tədbirlərindən biri kimi odadavamlı qabdan, məsələn, qapaqlı köhnə metal qazandan istifadə etməyi məsləhət görür.
Bu, daşınma zamanı batareya ilə bağlı təhlükələrin azaldılmasına kömək edə bilər. Bununla belə, heç bir tədbir yüz faiz təhlükəsizliyə zəmanət vermir. Xüsusilə şişmiş, zədələnmiş və ya həddindən artıq qızan batareyaları olan cihazlarla ehtiyatlı davranmaq vacibdir. Belə cihazları şarj etmək, sıxmaq, deşmək və ya adi məişət tullantılarına atmaq olmaz.
Evi yanğından necə qorumaq olar?
Yanğınsöndürən evlərdə əsas yanğın təhlükəsizliyi avadanlıqlarının olmasının vacibliyini də xatırladır. Onun sözlərinə görə, yanğın təhlükəsizliyi qaydalarının tələb etdiyi yerlərdə tüstü detektorları quraşdırılmalı və onların işlək vəziyyətdə olması mütəmadi yoxlanılmalıdır. Yanğın baş verdikdə bu cihazlar sakinləri vaxtında xəbərdar edə və təhlükəli ərazidən çıxmaq üçün əlavə vaxt qazandıra bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hər köhnə telefonun mütləq yanacağı düşünülməməlidir. Lakin uzun müddət saxlanılan və vəziyyətinə nəzarət edilməyən litium-ion batareyalar müəyyən risklər yarada bilər. (lent.az)
Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)