Milli.Az Trend-də dərc olunmuş məqaləni təqdim edir:
Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri arasında oktyabrın 21-də baş tutan telefon danışığı iki ölkə arasındakı qardaşlıq və strateji müttəfiqliyin siyasi rəhbərlik səviyyəsində möhkəm əsaslara söykəndiyini bir daha nümayiş etdirdi. Bununla belə, Türkiyədə sentyabrın sonlarından etibarən Azərbaycana qarşı müşahidə olunan kampaniya, onun yaratdığı gərginlik və bu prosesə vaxtında müdaxilə edilməməsi ciddi suallar doğurur.
Liderlərin iradəsi və münasibətlərin həqiqi mahiyyəti
Prezident İlham Əliyev və Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında formalaşmış etimad Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrinin dayanıqlığını təmin edən başlıca amillərdəndir. Dövlət başçılarının son telefon söhbətində ikitərəfli münasibətlərin, eləcə də regional və qlobal məsələlərin müzakirəsi, əməkdaşlığın gələcəkdə də genişləndirilməsinə dair mövqeləri bu siyasi xəttin davam etdiyini göstərir. Türkiyə liderinin Azərbaycanı Türk Dövlətləri Təşkilatının Ankarada keçiriləcək 13-cü Zirvə Görüşünə dəvət etməsi də əlaqələrin institusional və siyasi müstəvidə davamlılığını təsdiqləyir.
Ancaq yüksək səviyyəli münasibətlərin mövcudluğu ictimai-siyasi müstəvidə baş verən mənfi proseslərə göz yummaq üçün əsas deyil. Əksinə, belə əlaqələrin qorunması hər iki ölkədə siyasi məsuliyyətin, qarşılıqlı hörmətin və təxribatlara qarşı prinsipial mövqenin gücləndirilməsini tələb edir.
Kampaniyanın yaratdığı suallar və məsuliyyət məsələsi
Sentyabrın sonlarından Türkiyədə Azərbaycana qarşı başlayan, sonradan genişlənərək davam edən kampaniya dostluq münasibətlərinə zərər vuran narahatedici prosesdir. AKP daxilində və partiyanın ətrafında fəaliyyət göstərən müəyyən qruplar bu prosesdə iştirak edib, Azərbaycan dövlətinə, xalqına və ölkə rəhbərliyinə qarşı təhqiramiz ifadələr işlədilib. Ankarada səfirliyimizin, İstanbulda isə konsulluğumuzun qarşısında ümumilikdə altı aksiya keçirilib.
Diplomatik nümayəndəliklər qarşısında təşkil olunan belə aksiyaların siyasi və ictimai nəticələri diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Dinc etiraz hüququ ilə başqa dövlətin suverenliyinə, xalqının ləyaqətinə və dövlət rəhbərliyinə qarşı təhqiramiz davranışları eyniləşdirmək olmaz. Hər hansı siyasi narazılıq Azərbaycan xalqını kollektiv şəkildə hədəfə almağa bəraət qazandırmır.
Bu prosesin ən ciddi tərəflərindən biri ayrı-ayrı şəxslərin və qrupların davranışlarının iki ölkənin münasibətlərinə təsir göstərə biləcək həddə çatmasıdır. AKP daxilindəki müəyyən şəbəkələrin fəaliyyəti nəticəsində yüksək səviyyəli əlaqələrin böhran vəziyyətinə sürükləndiyi barədə iddialar araşdırılmalı, siyasi məsuliyyət məsələsi aydınlaşdırılmalıdır.
Oktay Saral və siyasi məsuliyyətin sərhədləri
Kampaniyanın əsas simaları sırasında Oktay Saralın adının çəkilməsi də məsələnin siyasi tərəfini ön plana çıxarır. Dövlət vəzifəsi tutan şəxslərin ictimai çıxışları daha yüksək məsuliyyət tələb edir. Siyasi nüfuzdan istifadə edərək qonşu və müttəfiq dövlətə qarşı düşmən münasibəti formalaşdırmaq, yaxud belə münasibətləri təşviq etmək iki ölkənin strateji maraqlarına uyğun sayıla bilməz. İctimai nüfuz məsuliyyətsiz davranış üçün imtiyaz deyil.
Gərginliyə vaxtında müdaxilə niyə vacib idi?
Prezidentlər arasında telefon danışığının müsbət atmosferdə keçməsi mühüm siyasi mesajdır. Bununla belə, belə təmasın daha əvvəl baş tutmasının Türkiyədəki kampaniyanın genişlənməsinin qarşısının alınmasına kömək edə biləcəyi barədə fikir də nəzərə alınmalıdır. Vaxtında siyasi və diplomatik müdaxilə ictimai müstəvidə yaranan gərginliyin dərinləşməsinin qarşısını almaq baxımından əhəmiyyət daşıya bilərdi.
Azərbaycanın mövqeyi aydındır: Türkiyə ilə qardaşlıq münasibətlərinin qorunması dövlətimizin milli maraqlarından ayrılmazdır. Eyni zamanda, bu dostluq Azərbaycan dövlətinə və xalqına qarşı təhqirlərin cavabsız qalmasını tələb etmir. Əksinə, səmimi müttəfiqlik qarşılıqlı hörmətin, dürüst münasibətin və problemlərin açıq müzakirəsinin üzərində qurulmalıdır.
Strateji müttəfiqlik şəxslərdən daha böyükdür
Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ayrı-ayrı siyasi qrupların, şəxslərin və sosial şəbəkələrdə aparılan kampaniyaların fövqündə dayanır. İki dövlət arasındakı əlaqələrin möhkəmliyi hər hansı zərərli tendensiyanın mövcudluğunu inkar etməkdən deyil, belə hallara prinsipial və məsuliyyətli yanaşmaqdan keçir.
Nəticə etibarilə, Türkiyədə Azərbaycana qarşı aparılan kampaniyaya hüquqi, siyasi və ictimai qiymət verilməsi münasibətlərin sağlamlaşdırılması baxımından vacibdir. Əsas məqsəd qarşıdurmanı dərinləşdirmək deyil, qardaşlıq münasibətlərinə zərər vuran davranışların qarşısını almaq, qarşılıqlı hörməti bərpa etmək və strateji müttəfiqliyi daha etibarlı əsaslar üzərində inkişaf etdirmək olmalıdır.
Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)