Heydər Əliyev Mərkəzində Vətən Müharibəsi illərində Azərbaycan xalqının qəhrəmanlığına həsr olunmuş və tarixi yaddaşın qorunmasına və gənc nəslə vətənpərvərlik hissi aşılamağa yönəlmiş "44" bədii filminin nümayişi keçirilib.
Qonaqlar arasında Bakı Media Mərkəzinin rəhbəri Arzu Əliyeva, Alyona Əliyeva, görkəmli dövlət və ictimai xadimlər, tanınmış mədəniyyət və elm xadimləri və gənc yaradıcı ziyalılar var idi.
Bu, ağrı və qürur, göz yaşları və heyranlıq, dərin hisslər və qəhrəmanlarına sonsuz minnətdarlıq hissi ilə dolu bir axşam idi. Tamaşaçılar duyğulara qərq oldular - bir çoxlarının gözlərində yaş axdı və Vətənlərinə Qələbəni öz həyatları bahasına verənlərə görə ürəklərində xüsusi bir qürur hissi yarandı. Ekranda son səhnələr görünəndə tamaşaçılar uzun sürən alqışlarla qarşılandılar. Tamaşaçılar yerlərindən qalxaraq rejissorları ayaq üstə alqışladılar.
Amma axşamın ən təsirli anı şəhid analarının səhnəyə çıxması oldu. Ağrıları təsəlli tapmayan, qəlbləri vətənləri uğrunda canlarından keçən oğullarının xatirəsini əbədi olaraq yaşadan qadınlar. O anda sözlər gücsüz oldu. Onların hər birinin arxasında şəxsi faciə, düzəlməz itki və eyni zamanda sonsuz analıq qüruru dayanır. Onların səhnəyə çıxması premyerada sadəcə təsirli bir an deyil, həm də iştirak edən hər kəsin qəlbində dərin bir sükut anı idi - sənətin həyatın özünə toxunduğu və ekrandakı hekayənin üzlərə, talelərə və həqiqi insan ağrılarına sahib olduğu bir an...
Sadəcə bu anaların sözlərini hiss edin...
"Bu filmi izlədikdən sonra danışmaq mənim üçün çətindir. Bir tərəfdən çox çətindir - yaşadığım hisslər məni bürüdü. Digər tərəfdən isə, bu, böyük bir qürur hissi oyadan bir filmdir. Şəhid anası olaraq, onun yaradılmasına enerjisini və ruhunu sərf edən hər kəsə səmimi minnətdarlığımı bildirmək istəyirəm.
Bu hekayəni ekranda canlandırdığınız üçün Allah sizdən razı olsun. Uca Tanrı bu işə kiçik bir töhfə verən hər kəsə can sağlığı versin. Bu, həqiqətən də böyük bir hekayədir, tariximizin bir hissəsidir.
Gələcək nəsillər, uşaqlarımız və gənclərimiz üçün bu film möhtəşəm bir nümunə olacaq. Əbədi olaraq bizimlə qalacaq. Bütün şəhid ailələri bilməlidir: övladlarımız ölsə belə, yaşamağa davam edirlər. Yaşa. Belə qəhrəmanlar, belə qardaşlar qoruyurlar. Oğullarımızın xatirəsini əbədiləşdiririk və onların həyatımızdan silinməsinə imkan vermərik.
Əvvəla, Ali Baş Komandanımız, Prezidentimiz İlham Əliyevə minnətdarlığımı bildirmək istəyirəm. Dua edirəm ki, Prezidentimiz həmişə Azərbaycan xalqının yanında olsun, ölkəmizin üzərində buludlar heç vaxt toplanmasın. Prezidentimizin siyasəti, əsgər və zabitlərimizin qanı və fədakarlığı sayəsində bu gün azad bir ölkədə yaşayırıq.
Bütün şəhidlərimiz üçün dua edirəm və veteranlarımıza - qazilərimizə, eləcə də təhlükəsizliyimizi qoruyan və bizi qoruyan əsgər və zabitlərimizə can sağlığı arzulayıram. Allah onları düşmənlərdən qorusun. Onlar bizi qoruyur, bizə yaşamaq imkanı verir və Uca Tanrı həmişə onların himayəsində olsun.
"Şəhid anaları olan bizlər üçün bu filmi izləmək çox çətin idi və film başlayan kimi artıq göz yaşlarımız içində idi. İlk səhnələrdən oğullarımızın hələ sağ olduqlarını, sevdiklərini, xəyal qurduqlarını və ailə qurmağı planlaşdırdıqlarını xatırladıqca ürəyimiz ağrıdan batırdı. Bir ana olaraq hər dəqiqədən dərin təsirlənirdim. Sanki uşaqlarımızın yaşadığı hər şeyi yenidən yaşayırdıq.
Bu film bizim həyatımızdır. Bu, oğullarımızın həyatıdır. Bəlkə də, Qarabağ müharibəsinin bütün qəhrəmanlarının taleyini əks etdirir.
İllər keçməsinə baxmayaraq, əvvəllər Qarabağ uğrunda mübarizə aparan və bu mübarizəni davam etdirən hər kəsin sayəsində Qarabağı geri ala bildik. Allaha şükürlər olsun ki, uşaqlarımıza inanırdıq. Və bu gün qürurla deyə bilərik: Qarabağ bizimdir!
Şəhid ailələri adından filmin yaradıcılarına dərin minnətdarlığımı bildirmək istəyirəm. Oğullarımızın xatirəsini qoruduğunuz, həyatlarını və talelərini göstərdiyiniz üçün təşəkkür edirəm.
Qoy onların xatirəsi həmişə xatırlansın. "O, canlıdır. Bizim üçün bu film oğullarımızın qayıdışı kimidir." Sanki onlar özləri yenidən ekranda canlanıblar.
Hər şey üçün təşəkkür edirəm. Biz, şəhid ailələri, həmişə sizinlə olacağıq və sizi dəstəkləyəcəyik."
"Mən bütün Azərbaycan xalqı və cəsur oğullarımızla, Prezidentimiz İlham Əliyevlə fəxr edirəm. Biz heç vaxt geri çəkilmədik və qorxunun bizi dayandırmasına imkan vermədik. Bilirsiniz ki, Gəncə şəhərimiz bir neçə terror hücumuna məruz qalıb. Amma bütün bunlara baxmayaraq, xalqımız geri çəkilmədi - onlar mübarizəni davam etdirdilər və müharibəyə getdilər.
Bu filmin yaradılmasında iştirak edən hər bir aktyora, hər bir insana, əməyi keçən hər kəsə dərin minnətdarlığımı bildirmək istəyirəm. Səyləriniz mükafatlandırılsın!
Hər səhnədə özümə yaxın bir şey, öz həyatımdan bir şey gördüm. Bütün bunlar o qədər doğru idi ki, laqeyd qalmaq mümkün deyildi.
Bir daha bütün şəhid anaları adından ölkə rəhbərliyinə və bütün Azərbaycana dərin minnətdarlığımı bildirirəm.
Bizim üçün bu film şəhid oğullarımızın canlı təcəssümü kimidir. Onların xatirəsini qoruduğunuz, onları yenidən ekranda görmək imkanı yaratdığınız üçün təşəkkür edirik."
44 günlük Vətən Müharibəsinin qəhrəmanı Zaur Hüseynov da təəssüratlarını yoldaşları adından bölüşdü.
"Bu gün biz sadəcə müharibə haqqında bir film izləmədik. Bu gün bir daha milli tariximizə və tarixi yaddaşımıza toxunduq. Bir daha Azərbaycan xalqının şanlı və qəhrəmanlıq tarixinin səhifələrini vərəqlədik, oğullarımızın cəsarətini, dövlətimizin gücünü və qətiyyətini gördük.
Mən bu yolu yoldaşlarımla birlikdə qət etdim. Səyahətimiz Cəbrayıl, Hadrut, Füzuli, Xocavənd rayonunun kəndlərindən keçdi və bizi Şuşaya apardı.
Şuşanın qayalarına qalxanda sadəcə yüksəkliklərdən daha çox şey fəth etdik. Azərbaycan xalqının milli qürurunu çiyinlərimizdə daşıdıq.
Yolumuz adi asfaltlanmış yol deyildi. Bu, şəhidlərin qanından, əsgərlərin sarsılmaz iradəsindən, anaların dualarından, Cıdır-Düzüdən, İsa Bulağından, Şuşa qayalarından və qala divarlarından keçdi.
Hörmətli Azərbaycan Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Vətən Müharibəsində Azərbaycan əsgərləri xalqımızın otuz illik doğma torpağı həsrətinə son qoydular.
Azərbaycan əsgəri bilirdi ki, dövlət onun arxasındadır. Azərbaycan zabiti başa düşürdü ki, qarşısına qoyulmuş vəzifələrin arxasında bütün xalqın iradəsi dayanır. Biz bilirdik ki, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin qətiyyəti sarsılmazdır.
Azərbaycan xalqı öz torpaqlarına qayıtdı və bu, reallığa çevrildi. Bəli, biz qalib gəldik. Və bu gün dərin hörmətlə, artıq sıralarımızda olmayan yoldaşlarımızın mübarək xatirəsi qarşısında baş əyirik. Onlar Qələbəmizin əsl qəhrəmanları, heç vaxt unutmayacağımız qəhrəmanlar oldular. Allah şəhidlərimizin ruhlarını şad etsin!
Bu gün biz Azərbaycan xalqının və dövlətinin qəhrəmanlıq tarixinin ilk dəfə olaraq böyük ekranda belə möhtəşəm şəkildə canlandırıldığını gördük. Bu, milli qürurumuz və tarixi yaddaşımız üçün əlamətdar bir hadisədir.
Öz adımdan və yoldaşlarım adından bu film üzərində işləyən bütün yaradıcı heyətə sonsuz təşəkkürümü bildirirəm. Biz tarixi döyüş meydanında yazdıq və siz onu qorumaq və gələcək nəsillərə ötürmək üçün hər şeyi etdiniz. Yaşasın Azərbaycan oğulları! Yaşasın Azərbaycan! Yaşasın tarixi yaddaşımız!
Bədii heyət adından Azərbaycanın Xalq Artisti Mehriban Zəki çıxış etdi.
"Əziz dostlar, filmi izlədikdən sonra dəfələrlə düzgün sözləri tapmaqda çətinlik çəkdim. Düşündüm ki, hiss etdiyim hər şeyi ifadə edəcək bir şey deyəcəyəm. Amma son səhnələr məni o qədər dərindən təsirləndirdi ki, bu barədə danışmaq çətindir.
Altı il əvvəl, 44 günlük müharibədən əvvəl və müharibə zamanı bütün xalqımız tək bir məqsəd, tək bir yumruq ətrafında birləşdi. Bu yumruq Ali Baş Komandan İlham Əliyevin yumruğu idi. Bütün xalq, qazilərimiz, döyüşən əsgərlərimiz, cəsur ordumuz və şəhid ailələri onun ətrafında toplaşdılar.
Hər gün səbirsizliklə xəbəri gözləyirdik. Prezidentin danışmasını, yeni günün gətirəcəyi xəbəri gözləyirdik. Və bu filmi çəkərkən yenə də eyni hisslər, eyni birlik, eyni həyəcan hiss olunurdu.
Bu gün biz buradayıq, siz tamaşaçıların arasındasınız, qarşınızdayıq, amma bu birlik yaşayır. Əminəm ki, sabah Ali Baş Komandan bizə irəli getməyimizi desə, hamımız bir nəfər kimi ayağa qalxıb yürüş edəcəyik.
Hisslərimə görə üzr istəyirəm. Anaları görəndə... Səhnədəki şəhidlər mənim üçün xüsusilə ağrılı idi. Heç bir ana oğluna ölüm arzulamır - ürəyinin bir parçası. Amma burada dayanan hər bir ana bilir ki, oğlu Vətən uğrunda canını fəda edib.
Əziz analar, hər birinizə demək istəyirəm: hamımız bu Vətənin övladlarıyıq, amma sizdə, şəhid analarında Vətənin özü təcəssüm edir. Sizə dərindən baş əyirəm. Allah sizə səbir və güc versin!"
Bu sözlər milli kino xəzinəsinə və xalqımızın şanlı qəhrəmanlıq salnaməsinə daxil ediləcək filmdən sonra deyilirdi.
Filmin nümayişindən əvvəl çəkiliş prosesi haqqında statistik məlumatları özündə əks etdirən video nümayiş etdirildi. Daha sonra qonaqlar Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının Simfonik Orkestri və Azərbaycan Dövlət Xorunun ifasında "44" filminin saundtrekini dinlədilər. Musiqinin yaratdığı emosional atmosferə Azərbaycan xalqının qələbəyə gedən yolunu əks etdirən sənədli kadrlar müşayiət edirdi. Görüntülərdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizənin, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin işğal olunmuş torpaqların azad edilməsinə yönəlmiş siyasətinin görüntüləri və bu siyasətin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilməsini əks etdirən video görüntülər yer alıb.
Bundan sonra "44" bədii filmi nümayiş etdirilib.
"44" bədii filmi kursant nöqteyi-nəzərindən qəhrəmanlıq və məhəbbətdən bəhs edən dramdır. Filmdə xüsusi təyinatlı əsgərlərin obrazları vasitəsilə əksini tapan hadisələr Vətənin müdafiəsinə qalxmış nəslin ruhunu, iradəsini, fədakarlığını çatdırır.
Süjet xüsusi təyinatlıların zabiti Rəşad Xəlilov, Azərbaycanda çalışan türk ortoped həkimi Zeynəb Özdəmir və xüsusi təyinatlılar qrupunun komandiri, polkovnik Ramazan Kərimovdan ibarətdir. Filmdə sevgi xətti və personajların şəxsi sınaqları ilə yanaşı, gərgin hərbi hadisələr də cərəyan edir.
"44" təkcə müharibədən bəhs edən film deyil. Bu, ürəyi Vətən sevgisi ilə dolu olan, ümidini itirməyən, torpaqlarının işğaldan azad edilməsi uğrunda sona qədər fədakarlıqla mübarizə aparan Azərbaycan xalqının hekayəsidir.
"44" filmi qalib Ali Baş Komandanın dəmir yumruğu, xalqın birliyi və igid Azərbaycan övladlarının qəhrəmanlığı sayəsində qazanılan tarixi Qələbənin bədii salnaməsidir.
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi, Azərbaycan Respublikası Kino Agentliyi (ARKA) və Bakı Media Mərkəzinin dəstəyi ilə ərsəyə gələn "44" bədii filmi istehsalın miqyasına, cəlb olunan mütəxəssislərin sayına, çəkilişlərin coğrafiyasına, istifadə olunan texniki resursların həcminə və beynəlxalq əməkdaşlığın səviyyəsinə görə son illərdə Azərbaycanda həyata keçirilən ən böyük kino layihələrindən biridir.
Filmin bədii rəhbəri Anar Ələkbərov, quruluşçu rejissorları İsmayıl Səfərəli və Maksim Smetana, ssenari müəllifləri Anar Ələkbərov və İsmayıl İman, quruluşçu operatoru Orman Əliyev, quruluşçu operatoru Aleksandr Pozdnyakov, quruluşçu rejissoru Elşad Rəhimov, bəstəkarı Ruslan Ağababayev, səs operatoru Teymur Kərimovdur.
Film beş il ərzində - ssenarinin işlənib hazırlanmasından post-produksiya mərhələsinin tamamlanmasına qədər yaradılmışdır. Xüsusilə, bədii və rejissor ssenariləri üzərində işləmək iki il, çəkilişlərə hazırlaşmaq üçün bir il, faktiki çəkiliş prosesi 14 ay, post-prodakşn isə daha bir il davam etdi.
Filmin daimi yaradıcı, aktyor və inzibati heyəti 455 nəfərdən ibarət idi. Hərbi personalı, izdihamlı səhnələrin iştirakçılarını, epizodik rolları ifa edən aktyorları, eləcə də cəlb olunmuş mütəxəssisləri nəzərə alsaq, layihə iştirakçılarının ümumi sayı bir neçə min nəfərə çatdı.
Layihə çərçivəsində müxtəlif sahələrdən 198 mütəxəssis dəvət olunub. Filmin çəkilişlərində 2500 hərbçi, 42 xüsusi təyinatlı əsgər, baş rolları ifa edən 32 aktyor, 1143 köməkçi aktyor, eləcə də izdihamlı səhnələrdə iştirak edən 2000-ə yaxın insan iştirak edib. Aktyorlar arasında Vətən Müharibəsi iştirakçıları da var.
Filmdə azərbaycanlı aktyorlarla yanaşı Türkiyənin məşhur aktrisası Özge Gürel də rol alıb. Çəkilişlər başlamazdan əvvəl aktyor heyəti Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin təlim bazasında hərbi taktiki təlim keçib. Filmin çəkilişlərinə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin bütün qoşun növləri və qoşunları cəlb olunub.
Çəkilişlər Bakı, Abşeron, Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Goranboy, Gəncə, Xocalı, Xocavənd, Xızı, Lerik və Şuşada aparılıb. Ümumilikdə çəkiliş prosesi 130-dan çox məkanı əhatə edib.
Filmin istehsalına 150-dən çox hərbi texnika, silah, mühəndis texnikası, aviasiya və avtomobil texnikası, o cümlədən rabitə vasitələri, avadanlıq və xüsusi texnika cəlb olunub. Çəkilişlərdə tanklar, piyadaların döyüş maşınları, reaktiv yaylım atəşi sistemləri, artilleriya sistemləri, döyüş helikopterləri, pilotsuz uçuş aparatları, mühəndis texnikası və zirehli texnikalar, həmçinin atıcı silahlar, pulemyotlar, snayper tüfəngləri, qumbaraatanlar, tank əleyhinə raket kompleksləri və minaatanlardan istifadə olunub.
Genişmiqyaslı döyüş səhnələrinin real şəkildə canlandırılması üçün 300 min müxtəlif təyinatlı təlim-döyüş patronu, yüzlərlə təlim sursatı, o cümlədən xeyli miqdarda pirotexniki vasitələr, tüstü effektləri, partlayıcı materiallar və xüsusi kaskadyor avadanlıqlarından istifadə olunub.
112 saatlıq kadrların montajı bir il ərzində davam etdi. Nəticə 2 saat 38 dəqiqə davam edən film oldu.
Layihənin müxtəlif mərhələlərində beynəlxalq mütəxəssislər cəlb olunub. 13 ölkədən - ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya, Gürcüstan, Rusiya, Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan, Polonya, Rusiya, Böyük Britaniya, Qazaxıstan, Polonya, Polşa, Qazaxıstan, Polşa və digər ölkələrdən olan mütəxəssislərin iştirakı ilə kaskadyor işi, kaskadyor səhnələri, pirotexniki effektlər, çəkiliş meydançasında səs yazısı, kamera dəstəyi, qrim işi, musiqi yazısı, miksinq, səs dizaynı, kompüter qrafikasının yaradılması, rəng korreksiyası və təsvirin son işlənməsi, habelə premyera şouları üçün texniki avadanlıqların təchizatı həyata keçirilib. Ukrayna və Estoniya.
Filmin kompüter qrafikası üzərində işlər ukraynalı mütəxəssislərlə birlikdə Estoniyanın 3D qrafika, kompüter animasiyası və vizual effektləri üzrə ixtisaslaşmış "UMP" studiyasında aparılıb. Film çəkərkən süni intellekt məhsullarından istifadə edilmişdir.
Filmin rəng korreksiyası, rəqəmsal təsvir emalı və masterinq daxil olmaqla post-prodakşn işləri Dolby Vision sertifikatlı və filmin son emalı üzrə ixtisaslaşmış Polşa studiyası FixaFilm tərəfindən həyata keçirilmişdir. Filmin musiqisi əvvəlcə ABŞ-dakı Nyu-York Prodakşn Studiyalarında yazılmış, daha sonra Bakıda Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının Simfonik Orkestri tərəfindən Azərbaycanın Əməkdar Artisti Əyyub Quliyevin dirijorluğu altında yazılmış və miksləşdirilmişdir. Son miksləmə və masterinq işləri məşhur Britaniya studiyası AIR Studios-da tamamlanmışdır.
Filmin musiqisinin ümumi iş yükü 394 saat təşkil etmişdir ki, bunun 202 saatı studiyada yazılmasına, 192 saatı isə post-prodakşna sərf olunmuşdur.
Filmin səs dizaynı, o cümlədən səs montajı, bütün səs elementlərinin və effektlərinin emalı və musiqi partiturasının inteqrasiyası altı ay davam etmişdir. Dolby Digital 5.1 formatında peşəkar səs versiyasının hazırlanması da daxil olmaqla, son səs montajı Rusiyadan olan ixtisaslaşmış mütəxəssislər tərəfindən ORK Film Şirkətində 450 saat ərzində tamamlanmışdır.
Filmin istehsalı zamanı əlçatanlığa xüsusi diqqət yetirilib. Müasir texnologiyalardan istifadə edərək, görmə qabiliyyəti zəif olan tamaşaçılar üçün filmin audio təsvir versiyası hazırlanıb.
Premyera nümayişləri üçün xüsusilə Alman-Avstriya LANG AG şirkətindən ən müasir proyeksiya səthi alınıb və Almaniyanın BIG Cinema şirkətindən DCP oxutma sisteminə malik ən müasir proyektor icarəyə götürülüb. Bu texniki avadanlıqdan ilk dəfə olaraq bu miqyaslı bədii filmin yüksək keyfiyyətli proyeksiyası üçün istifadə olunacaq. Nümayiş zamanı yüksək keyfiyyətli səs təmin edən müasir səs sistemlərindən də istifadə olunub.
Filmin premyerası üçün xüsusi buraxılış hazırlanıb. Buraya çəkiliş prosesi, arxiv materialları və yaradıcı heyət haqqında fotoşəkillər və məlumatlar, eləcə də məhdud sayda xatirə hədiyyə dəstləri daxil edilib.
"44" filminin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması üçün gələcəkdə xaricdə nümayişlər, eləcə də beynəlxalq film festivallarında iştirak planlaşdırılır.
"44" filmi Rusiya kinoteatrlarında 15 oktyabrda nümayiş olunacaq.
Müəllif: Malik Məlikov (Milli.Az redaktor)