Bir zamanlar restoranın məşhurlaşması üçün şəhərin mərkəzində yerləşməsi, mağazanın böyüməsi üçünsə bahalı reklamlara pul xərcləməsi vacib sayılırdı. İndi isə bütün qaydaları 15 saniyəlik bir TikTok videosu dəyişə bilər. Telefonla çəkilən sadə görüntü bir neçə saat ərzində milyonlarla insana çatır, ertəsi gün obyektin qarşısında uzun növbələr yaranır.
Milli.Az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki,TikTok artıq yalnız əyləncə platforması deyil. O, insanların harada yemək yeyəcəyinə, hansı məhsulu alacağına və hətta istirahət üçün hansı şəhərə gedəcəyinə təsir edən nəhəng satış mexanizminə çevrilib.
İnsanlar reklamı yox, "kəşfi" sevir
TikTokun əsas üstünlüyü istifadəçiyə axtarmadığı məhsulu göstərməsidir. İnsan restorana getmək niyyətində olmadığı halda qarşısına pendiri uzanan burger, qeyri-adi desert və ya fərqli təqdim olunan qəhvə videosu çıxır. Görüntü iştahaçan, qısa və emosionaldırsa, istifadəçi həmin məkanı yadda saxlayır və ya dərhal dostuna göndərir.
Beləliklə, klassik reklamdan fərqli olaraq, insan özünü məhsul almağa məcbur edilmiş kimi hiss etmir. O, guya maraqlı bir məkanı özü kəşf etdiyini düşünür. Əslində isə alqoritm onun maraqlarını əvvəlcədən müəyyənləşdirərək qarşısına uyğun məhsul çıxarır.
TikTok Shop-un açıqladığı məlumatlara görə, Böyük Britaniyada platforma üzərindən alış-veriş edənlərin sayı bir il ərzində 131 faiz, gəlir isə 180 faiz artıb. ABŞ-də kiçik bizneslərin TikTok Shop üzərindən satışlarının 2025-ci ildə 66 faiz yüksəldiyi bildirilir. Bunlar artıq söhbətin sadəcə "bəyənmə"dən deyil, milyardlarla dollarlıq bazardan getdiyini göstərir.
Bir video mağazanın taleyini dəyişir
Viral videonun gücünü göstərən ən maraqlı nümunələrdən biri Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən "The Fat Butcher" qəssab dükanıdır. Sahibinin canlı yayımlarda məhsulları göstərməsi, sualları cavablandırması və satış etməsi sifarişlərin bir neçə həftə ərzində 600 faiz artmasına gətirib çıxarıb. Başqa bir halal ət mağazasının həftəlik satışları isə iki ayda 2 min funt sterlinqdən 50 min funt sterlinqə yüksəlib.
Nyu-Yorkdakı köhnə "Lexington Candy Shop"un hazırladığı içki barədə video milyonlarla bəyənmə toplayandan sonra obyekt turistlərin axın etdiyi məkana çevrilib. Bəzi restoranlar viral videodan sonra yeni filiallar açıb, işçi sayını artırıb və əvvəllər təsəvvür etmədikləri dövriyyəyə çatıb.
Azərbaycanda da yeni satış modeli yaranır
Bu tendensiya Azərbaycanda, xüsusilə Bakıda aydın görünür. Restoranların masaya tüstü içində gətirilən yeməklər, nəhəng səhər yeməyi dəstləri, qeyri-adi dönərlər, axan şokoladlı desertlər və "gizli menyu" məhsulları hazırlaması təsadüfi deyil. Məhsul artıq təkcə dadlı deyil, həm də videoda cəlbedici görünməlidir.
Bəzən Bakıda tanınmayan bir kafe haqqında çəkilən video yüz minlərlə baxış toplayır və həmin məkan bir neçə gün ərzində rezervasiya qəbul edə bilmir. Mağazalarda isə "TikTokda gördüm, almağa gəldim" ifadəsi adi hala çevrilir. Kosmetika, məişət əşyaları, geyim, telefon aksesuarları və qeyri-adi mətbəx vasitələri bu üsulla daha sürətlə satılır.
Azərbaycan biznesləri üçün üstünlük ondadır ki, böyük reklam büdcəsi olmadan da geniş auditoriyaya çıxmaq mümkündür. Səmimi danışan satıcı, məhsulun hazırlanmasını göstərən aşpaz və ya müştərinin real reaksiyası peşəkar reklam çarxından daha təsirli ola bilər.
Viral olmaq həmişə milyonçu olmaq demək deyil
TikTok uğuru özü ilə risk də gətirir. Bir gecədə yüzlərlə sifariş alan obyekt buna hazır deyilsə, xidmət zəifləyir, məhsul tükənir və narazı rəylər yayılır. Bəzi müəssisələr viral məhsula həddindən artıq sərmayə qoyur, trend bitdikdən sonra isə borcla üzləşir.
Digər təhlükə saxta rəylərdir. Pul qarşılığında məhsulu tərifləyən influenserlər qısa müddətdə satış yaratsa da, keyfiyyətsiz məhsul müştərini geri qaytarmır. Əsl qazanc viral videodan gələn izdihamı daimi alıcıya çevirməyi bacaran bizneslərə qalır.
TikTok mağazanı və ya restoranı bir gecədə məşhur edə bilər. Ancaq onu milyonluq biznesə çevirən təkcə alqoritm deyil: keyfiyyət, düzgün qiymət, sürətli xidmət və trend sönəndən sonra da müştərini saxlamaq bacarığıdır.