İntuitiv qidalanma son illərdə həm mütəxəssislərin, həm də çəki idarəsinə maraq göstərən şəxslərin diqqətini çəkən bir yanaşmadır. 1995-ci ildə diyetoloqlar Evelyn Tribole və Elyse Resch tərəfindən yaradılan bu model, bədənimizin təbii siqnalları ilə yenidən bağ quraraq yeməklə daha sağlam və davamlı bir münasibət qurmağı hədəfləyir.
Milli.Az xəbər verir ki, intuitiv qidalanma bədənin ac və toxluq siqnallarını dinləməyə, ehtiyac duyulan qidaları kifayət qədər qəbul etməyə və doyduğumuz zaman yeməyi dayandırmağa əsaslanır. Klassik pəhrizlərdən fərqli olaraq, burada sərt qaydalar və ya qadağan olunmuş qidalar yoxdur. Məqsəd, qidaları "yaxşı" və ya "pis" kimi etiketləməkdən imtina edib, onlarla barışmaqdır.
Araşdırmalar göstərir ki, intuitiv qidalanan insanlarda bədənlərindən məmnunluq hissi artır, qidalanma pozğunluğu əlamətləri azalır. Həmçinin, qan təzyiqi və xolesterin kimi sağlamlıq göstəricilərində də müsbət dəyişikliklər müşahidə edilir. Bu yanaşma xüsusilə daim pəhriz saxlayıb çəki alan-verən (yo-yo effekti) insanlar üçün daha davamlı bir çıxış yoludur.
İntuitiv qidalanma və "Fərqindəliklə qidalanma" (Mindful eating) arasındakı fərq
Hər iki yanaşma yemək yeyərkən ana fokuslanmağı və siqnalları dinləməyi təşviq etsə də, sezgisel qidalanma daha geniş bir çərçivəyə malikdir. İntuitiv qidalanma diyet mədəniyyətini tamamilə rədd edir və özünüqəbul, bədən imici kimi psixoloji məqamları da əhatə edir.
"İstədiyimi yeyə bilərəm, deməli hər şeyi yeyəcəyəm": Əslində, qadağalar aradan qalxanda qidaya olan həddindən artıq istək zamanla azalır. Bədənin ehtiyacları dinlənildikdə tarazlıq öz-özünə qurulur.
"İntuitiv qidalanma ilə kilo vermək olar": Bu metodun əsas məqsədi arıqlamaq deyil, sağlam münasibət qurmaqdır. Kilo dəyişimi bir hədəf deyil, bəlkə də bir nəticə ola bilər.
"Bu, yeme pozğunluğu olanlar üçün uyğun deyil": Əksinə, mütəxəssis nəzarəti ilə bu ilkələr sağalma prosesinə dəstək kimi istifadə olunur.
Nə zaman mütəxəssisə müraciət etməli?
Əgər yemək yedikdən sonra ciddi günahkarlıq hissi, stress və ya yemək atakları yaşayırsınızsa, həmçinin saç tökülməsi, daimi yorğunluq və ya iş performansınızın düşməsi kimi əlamətlər varsa, mütləq mütəxəssisə (psixoloq və ya diyetoloq) müraciət etməlisiniz.
İntuitiv qidalanmaya başlamaq üçün praktiki addımlar
Ekranlardan uzaq durun: Yemək yeyərkən telefon və ya televizora baxmaq əvəzinə diqqətinizi yeməyə yönəldin.
Aclıq səviyyənizi ölçün: Yeməkdən əvvəl və yemək zamanı 1-dən 10-a qədər özünüzü qiymətləndirin.
Günahkarlıq hiss etməyin: Yeməkdən zövq almağa çalışın. Bəzi günlər çətinlik çəkə bilərsiniz, bu normaldır.
Hərəkəti cəza kimi görməyin: Kalori yandırmaq üçün deyil, bədəninizə xoş gələn fiziki hərəkətlərlə məşğul olun.
Dilinizi dəyişin: "Bunu yeyə bilmərəm" əvəzinə, "Bunu hazırda seçmirəm" ifadəsini işlədin.
Sosial medianı təmizləyin: Sizi özünüzdən narazı salan və qeyri-real standartları təbliğ edən hesabları izləməkdən imtina edin.
Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)