Böyük Britaniya əsas xətt üzrə hərəkət edən qatarda kvant naviqasiya sistemini sınaqdan keçirən dünyada ilk ölkə olub. Bəs bu sistem necə işləyir və üstünlükləri nələrdir?
Milli.Az xəbər verir ki, Dəmiryolu Kvant İnertial Naviqasiya Sistemi (RQINS) adlanan bu yeni texnologiya qatarın yerini müəyyən etmək üçün son dərəcə həssas kvant sensorlarından istifadə edir.
Sistemin iş prinsipi
Sistem mütləq sıfıra ($-273.15^{\circ}C$) yaxın dərəcələrə qədər soyudulmuş atomlardan istifadə edir.
Cazibə qüvvəsi, təcil (ivmə) və dönmələrdəki ən kiçik dəyişikliklər belə atomların kvant vəziyyətində müşahidə oluna bilən fərqlər yaradır.
Bu dəyişikliklər lazerlər vasitəsilə daim ölçülür və nəticədə santimetr həssaslığında yerləşmə məlumatı əldə edilir.
Sistemin üstünlükləri və məqsədi
Bu texnologiyanın tətbiqində əsas hədəf GPS (qlobal yerləşmə sistemi) siqnallarının zəif olduğu və ya kəsildiyi yerlərdə dəqiq naviqasiyanı təmin etməkdir:
Tunellərdə, dərin dərələrdə və ya sıx binaların olduğu şəhər mərkəzlərində GPS siqnalı itsə belə, kvant sistemi qatarın mövqeyini qüsursuz şəkildə bildirməyə davam edir.
Hazırda qatarların yerini təyin etmək üçün relslərin kənarına quraşdırılan sabit sistemlərə ehtiyac var. Kvant sistemi bu baha başa gələn və qəzalara həssas olan infrastruktura alternativ təklif edir.
Texnologiya inkişaf etdikcə, o, avadanlıq nasazlıqlarının qarşısını almağa, dəmiryolu təhlükəsizliyini artırmağa və sərnişinlərin kəsintisiz səyahətini təmin etməyə kömək edəcək.
Sınaqlar bu ayın əvvəlində London ilə Welwyn Garden City arasında hərəkət edən "Great Northern" qatarında həyata keçirilib. Layihə "MoniRail" tərəfindən idarə olunan konsorsium (Imperial College London, Sussex Universiteti, Milli Fizika Laboratoriyası və s.) tərəfindən icra edilir.
Hazırda inkişaf mərhələsində olan bu sistem gələcəkdə daha dayanıqlı və etibarlı dəmiryolu infrastrukturunun təməlini qoya bilər. Britaniya rəsmiləri bu sınağı uzunmüddətli prosesin erkən, lakin ən mühüm addımı kimi qiymətləndirirlər.
Lalə Qüdrətova
Milli.Az