13 avqust 1949-cu ildə Mərkəzi Komitənin keçmiş katibi Aleksey Kuznetsov Georgi Malenkovun "Köhnə meydan"dakı otağından çıxıb pilləkənlərə doğru hərəkət edən zaman qarşısına iki mülki şəxs çıxıb və onu naməlum istiqamətdə aparıb. Stalinin partiya xəttində mümkün varisi kimi açıq şəkildə qeyd etdiyi Kuznetsov hələ Lubyankaya deyil, Siyasi Büronun əksər üzvlərinin belə düşünmədiyi yerə aparılıb. Həmin gün, eyni şəkildə, RSFSR Nazirlər Sovetinin sədri Rodionov və Leninqrad vilayət komitəsinin birinci katibi Popkov Malenkovun qəbul otağından götürülüb.
Bu həbsi təşkil edən şəxsin adı Georgi Maksimilianoviç Malenkov olub. Kreml sakinləri arasında o, sevgi ilə "Malyanya" kimi tanınıb. Dolğun və yumşaq səsi ilə, danışarkən gözlərini aşağı salmaq vərdişiylə o, sırf vəzifəli və ruhani bir insan təəssüratı yaradıb. Tarixçi Oleq Xlevnyuk yazıb ki, Malenkova partiyada Stalinin müavini vəzifələri həvalə edilib.
Çünki 1939-cu ildən etibarən o, ölkədəki bütün partiya kadrlarının seçilməsinə və yerləşdirilməsinə rəhbərlik edib. Onun kartotekasında iki milyon yarım kadr qovluğu saxlanılıb. O, hər bir vəzifəli şəxs haqqında hər şeyi bilib. Lakin 1949-cu ildə sakit kadr məmuru qəfildən tamamilə fərqli bir vəzifəni öz üzərinə götürüb. Ona Stalinin ehtimal olunan varisləri kimi müəyyən etdiyi bir qrup insanı, Kuznetsov və Voznesenskini "aradan götürmək" tapşırığı verilib. Partiya funksioneri Panteleymon Ponomarenko daha sonra həmin hadisələri belə xatırlayıb: "Leninqrad işi"nin araşdırılması ilə bağlı məsələlər tamamilə Malenkovun əlində cəmləşmişdi. O, məsələni dərin məxfilik altında gizlədirdi və hətta Mərkəzi Komitə katibləri də heç bir məsələdən və ya təfərrüatdan xəbərsiz idilər".
1956-cı ilin yanvar ayında Nikita Xruşov daxili işlər naziri vəzifəsinə ixtisasca inşaatçı, tikinti materialları üzrə mütəxəssis Nikolay Pavloviç Dudorovu təyin edib. Dudorov ömrünün son gününə qədər Mərkəzi Komitənin tikinti şöbəsinə rəhbərlik edib və Daxili İşlər Nazirliyinin işini yalnız qeyri-müəyyən şəkildə başa düşüb. Dudorovun 1973-cü ildə yazdığı nəşr olunmamış "Əlli il mübarizə və əmək" əlyazmasında çox maraqlı səhifələr var.
Dudorov xatırlayır ki, Malenkov Mərkəzi Komitənin katibi olarkən "şəxsən 1950-ci ildə Moskvada siyasi istintaq işlərinin aparılması üçün "xüsusi həbsxana"nın təşkilini öz üzərinə götürmüşdü".
Həbsxana binanın Matrosskaya Tişina küçəsindəki ayrı bir blokunda yerləşib. Həmin yer bu gün 1 saylı istintaq təcridxanasıdır, lakin o vaxt bina Daxili İşlər Nazirliyinin Moskva vilayəti üzrə idarəsinin 14 saylı həbsxanası kimi qeydə alınıb.
Yenidən qurulan binada 40 nəfərə qədər müstəntiq üçün 33 otaq olub və xüsusi təhlükəsizlik şəraiti yaradılıb. Hətta həbsxana rəhbərliyinin birbaşa Malenkova hesabat verməsi üçün hökumət xətti olan telefon da quraşdırılıb.
Partiya Dövlət Təhlükəsizliyi Nazirliyi və DİN sistemlərindən kənarda fəaliyyət göstərən öz həbsxanasını tikib. Orada həbs olunanlar dövlət təhlükəsizlik müstəntiqləri tərəfindən deyil, Mərkəzi Komitənin Partiya nəzarəti şöbəsinin və inzibati idarəsinin əməkdaşları tərəfindən dindirilib. Həbsxananın rəisi Malenkovun şəxsən təlimat verdiyi Kleymenov adlı bir şəxs olub. Müstəntiqləri Malenkovun köməkçisi Suxanov seçib və Ukrayna Kommunist Partiyasının sədr müavini Şkiryatovla əlaqələndiriblər. Bu təsisata himayə və nəzarəti o vaxtkı daxili işlər nazirinin birinci müavini İvan Serov edib. Hər şey son dərəcə məxfi şəkildə həyata keçirilib. Saxlanılanlara yalnız nömrələri ilə müraciət olunub.
Dindirmələr həmçinin Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin binasında da aparılıb. İstintaqa cəlb olunanlar "xüsusi həbsxana"dan nəqliyyat vasitələri ilə, adətən gecə yarısı daşınıb. Malenkov hər birini təkbaşına dindirib. Malenkovun gecəsi birinci gündən çox fərqli olub. Saxlanılanlar onun səkkiz sualına cavab verməli olublar. Qurbanlar yalnız imza atmalı və hökmü gözləməli idilər.
1950-ci ildə Malenkov, Beriya, Molotov və Bulqanin 1 və 2 nömrəli şəxsləri dindirmək üçün "xüsusi həbsxana"ya gizli şəkildə, mühafizəsiz, dördü də tək bir maşında gediblər. Bu səfərdən qısa müddət sonra Kuznetsov və Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosunun üzvü Nikolay Voznesenskinin taleyi həll olunub. İkisinə də ölüm hökmü çıxarılıb. Hökm elan edildikdən bir saat sonra, 1 oktyabr 1950-ci ildə icra edilib.
Gizli türmə haqqında məlumat həmişəki kimi təsadüfən ortaya çıxıb. 1956-cı ilin may ayında Daxili İşlər Nazirliyi Malenkovun uzun müddət katiblik rəhbəri olmuş Dmitri Suxanovu sadə oğurluqda ittiham edərək həbs edib. O, 1953-cü ildə Beriyanın həbsindən sonra onun seyfindən müsadirə edilmiş istiqrazları mənimsəyib. İstiqrazların məbləği yüz min rubldan çox olub və təsadüfən onların arasında Bulqaninin istiqrazları da var idi. İstintaq Nazirlər Şurası sədrinin qiymətli kağızlarının Beriyanın seyfinə necə düşdüyünü heç vaxt müəyyən edə bilməyib. Suxanovun ofisində axtarış zamanı onun seyfi açılıb.
Dudorovun sözlərinə görə, orada Malenkovun "xüsusi həbsxana"nın təşkili ilə bağlı əlyazması, səkkiz sual və səkkiz cavabdan ibarət dindirmə xülasəsi və həbs edilən şəxslərin adı olub. (musavat.com)
Milli.Az