İrandakı müharibə enerji və gübrə xərclərini artırır. Bu isə qida inflyasiyasının yenidən yüksələcəyi ilə bağlı narahatlıq yaradır. Müharibənin yükünün ən çox kasıb və idxaldan asılı ölkələrə düşəcəyi gözlənilir.
Milli.Az xəbər verir ki, ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə hücumları davam edərkən, dünya faktiki olaraq bağlanan Hürmüz boğazındakı gəmi hərəkətinə kilidlənib. Normal şərtlərdə dünya üzrə xam neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) beşdə biri bu boğazdan keçir. Lakin hazırda daşınması mümkün olmayan daha kritik bir yük var: Gübrə.
Qətər, BƏƏ, Küveyt və Səudiyyə Ərəbistanı kimi Körfəz ölkələri qlobal gübrə ticarətinin 20%-ni təmin edir.
Dünyada ən çox istifadə edilən azotlu gübrə olan ürenin təxminən yarısı bu bölgədən gəlir. Qətərin mühüm mərkəzi olan Ras Laffana edilən hücumlar istehsalı dayandırıb.
BMT-nin (UNCTAD) məlumatına görə, hər il bu boğaz vasitəsilə 1 milyon tondan çox gübrə ixrac edilir. Boğazın bir ay belə qapalı qalması qarğıdalı, buğda və düyü istehsalında məhsuldarlığın kəskin azalmasına səbəb ola bilər.
Tədqiqatçı Cozef Qlauber qeyd edir ki, gübrə qiymətlərinin artması fermerlərin seçiminə təsir edəcək. Xüsusilə kasıb ölkələrdə fermerlər baha olduğu üçün gübrədən az istifadə edəcəklər ki, bu da kənd təsərrüfatı istehsalına ciddi zərər vuracaq.
Müharibənin ən böyük itirənləri: Kasıb ölkələr
Hindistan: Azotlu gübrə ehtiyacının üçdə ikisini Körfəzdən qarşılayır. 1,4 milyardlıq əhalinin əsas qidası olan düyü və buğda istehsalı risk altındadır.
Braziliya: Azot ehtiyacının 40%-ni Körfəz ölkələrindən gələn üre ilə təmin edir. Tədarükün kəsilməsi soya və qarğıdalı yığımını təhlükəyə atır.
Tropik Afrika: Bu bölgədə gübrə istifadəsi onsuz da aşağıdır. Qiymətlərin bir az da artması xroniki aclığı dərinləşdirə bilər.
İran: Ölkə daxilində inflyasiya onsuz da 40%-i keçmişdi. Müharibə, lojistik problemlər və enerji xərcləri 92 milyonluq İran əhalisi üçün həyatı daha da çətinləşdirəcək.
Qidanın 80-90%-ni idxal edən Körfəz ölkələri (BƏƏ, Qətər və s.) strateji ehtiyatlarının bir neçə aya tükənməsi təhlükəsi ilə üz-üzədir. Bu, qidanın talonla verilməsi və ya daha baha daşıma yollarına keçidi məcburi edə bilər.
Lalə Qüdrətova
Milli.Az