Hər kəs hər gecə bir neçə yuxu görür, lakin insanların böyük bir hissəsi oyandıqda bu yuxuları xatırlamır. Psixoloqlar və neyroloqlar bunun bir neçə əsas səbəbi olduğunu bildirirlər:
Milli.Az xəbər verir ki, yuxu zamanı beyin gün ərzində yığılan lazımsız məlumatları silir və yaddaşı yeniləyir. Bu proses yuxuların da "əhəmiyyətsiz məlumat" kateqoriyasına salınaraq silinməsinə səbəb ola bilər. Beyin vacib məlumatları saxlamaq üçün yuxuları qeydə almamağa proqramlaşdırılıb.
Yuxu REM (Sürətli Göz Hərəkəti) mərhələsində görülür. Əgər siz yuxunun tam ortasında qəfil oyansanız (məsələn, zəngli saatla), yuxunu xatırlama ehtimalınız yüksəkdir. Lakin yuxu mərhələsi bitdikdən sonra təbii şəkildə oyansanız, beyin artıq digər funksiyalara keçdiyi üçün yuxu yaddaşdan silinir.
Yaddaşın formalaşması üçün norepinefrin adlı maddə vacibdir. Yuxu zamanı, xüsusilə REM mərhələsində beyində bu maddənin səviyyəsi minimuma enir. Bu kimyəvi çatışmazlıq yuxuların uzunmüddətli yaddaşa köçürülməsinə mane olur.
Yüksək stress və ya yuxu pozğunluğu (apnoe, yuxusuzluq) olan insanlar yuxunun dərin mərhələlərinə keçməkdə çətinlik çəkirlər. Bu da ya yuxu görməməyə, ya da görülsə belə, beynin yorğunluğu səbəbindən onları xatırlamamasına gətirib çıxarır.
Ziqmund Freydə görə, bəzi yuxular insanın şüuraltındakı qorxuları və ya arzuolunmaz istəkləri əks etdirir. Beyin insanı narahatlıqdan qorumaq üçün bu yuxuları "senzuradan keçirir" və onların xatırlanmasına icazə vermir.
Yuxuları xatırlamaq üçün nə etməli?
Yuxu gündəliyi tutun: Oyanan kimi (hələ çarpayıdan qalxmadan) ağlınıza gələn kiçik fraqmentləri belə qeyd edin.
Niyyət edin: Yatmazdan əvvəl özünüzə "Səhər yuxumu xatırlayacağam" deyə təlqin edin.
Yavaşca oyanın: Qəfil hərəkət etmək və ya dərhal telefona baxmaq yuxu fraqmentlərini qaçırmağınıza səbəb olur.
Lalə Qüdrətova
Milli.Az