Ayağına dəyən daşı sındırdı, içindən sərvət çıxdı

Türkiyənin bir çox vilayətində səssizcə çıxarılmasını gözləyən həmin sirli qaya parçasını təsadüfən tapan bir vətəndaş ayağına dəyən daşı sındırarkən xəzinə tapıb. Çöldən baxıldıqda tamamilə palçıqlı, sərt və kirəmit rəngli daş kimi görünən parça ortadan ikiyə yarıldıqda içindən göz oxşayan bənövşəyi, çəhrayı və ağ kristallar fışqırıb. Təsadüf nəticəsində tapılan bu daşın kolleksiyaçıların arxasınca qaçdığı və bazarda böyük qiymətlərə alıcı tapan jeod (geode) daşı olduğu üzə çıxıb. 

Milli.Az xəbər verir ki, təbiətdə heç bir iqtisadi dəyəri yoxmuş kimi görünən, lakin sındırıldıqda əsl zinət əşyası qutusuna çevrilən bu strukturlar çay yataqlarında və vulkanik ərazilərdə tez-tez gizlənir. Daşın xaricindəki sərt və kələ-kötür qabıq milyonlarla illərdir içindəki həssas mineral strukturunu xarici təsirlərdən qoruyaraq bu günümüzə qədər çatdırıb.

Vulkanik püskürmələrdən sonra boşluqlara sızan minerallı suların milyonlarla il ərzində kristallaşması ilə yaranan bu təbiət möcüzələri bazar dəyərləri ilə heyrət doğurur. Qızıl dəyərində olan daşın rəng dolğunluğu, kristal şəffaflığı və böyüklüyü artdıqca zərgərlik nəhəngləri və lüks dekorasiya markaları bu daşları sərvət ödəyərək satın alırlar.

Jeod (geode) daşları Türkiyədə əsasən keçmiş vulkanik hərəkətlərin baş verdiyi və əhəngdaşı ərazi quruluşuna malik bölgələrdə tapılır. Türkiyədə jeod daşlarına ən çox rast gəlindiyi və çıxarıldığı başlıca yerlər bunlardır:

Ankara (Çubuq və Beypazarı): Türkiyənin ən zəngin jeod və əqiq yataqlarına malikdir. Xüsusilə Çubuq bölgəsində içi bənövşəyi (ametist) və şəffaf kvars kristalləri ilə dolu jeodlara tez-tez rast gəlinir.

Əskişəhər: Vulkanik ərazi quruluşu sayəsində kalsedon və kvars əsaslı jeod formalaşmalarının ən çox görüldüyü vilayətlərdəndir.

Bursa (Orhaneli və Harmancık): Geoloji quruluşuna görə içi kristal örtüklü qayaların və ametist ehtiva edən jeodların çıxarıldığı mühüm sahələrdəndir.

Yozqat və Çankırı: Mərkəzi Anadolunun vulkanik tuf və əhəngli sahələrində, çay yataqlarına sürüşmüş jeod parçaları tapılır.

Balıkesir və Dursunbəy: Bölgədəki mineral baxımından zəngin alt struktur rəngli kristal strukturlara malik jeodların yaranmasına imkan yaradır.

Ərzurum və Oltu Ətrafı: Şərqi Anadoludakı vulkanik keçmişə malik dağlıq sahələrdə və dərə yataqlarında jeod formalaşmaları mövcuddur.

Müəllif: Ülkər Vəliyeva (Milli.Az redaktor)